oʻy

Vikilug‘at dan olingan
(o'ydan yoʻnaltirildi)


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

oʻy

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

OʻY 'miyadagi fikr’. Ikkisi ham oʻ y g a botib jim holishdi. Bu soʻz asli qadimgi turkiy tildagi 'fikrla-’ maʼnosini anglatgan ö- feʼlining (ДС, 375) o:- shaklidan -y qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 429); keyinchalik o: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (КРС, 560): o:— + y = o:y > oy.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.
1 Xayolan fikr, mulohaza yuritish jarayoni va uning natijasi; fikr, muloha-za. Uning'Bektemirning

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

◆ mardona ochiq pe-shonasi, quyuq egilmas qoshlari chuqur oʻyni u(podajiap edi. Oybek, Quyosh qoraymas. ◆ "Balki mugʻambirlik qilayotgandir", degan oʻylar Latofatga uyqu bermas edi. S. Zunnunova, Yangi direktor. ◆ Mashinada borayotgan odam-lar xayolga berilib ketishgan, har kim oʻz oʻyi bilan band. "Oʻzbekiston qoʻriqlari".

Oʻy surmoq Oʻylash jarayonida boʻlmoq, uzoq oʻylamoq. ◆ Sanobar javon oldida koʻylak tanlar ekan, yana oʻy surib ketdi. M.
Xayrullayev, Koʻngil. Oʻyga berilmoq (yoki botmoq, choʻmmoq, tolmoq) Butunlay oʻylashga berilmoq, oʻylab qolmoq. ..oʻzini bir burchakka horgʻin tashladi-da, oʻiga berildi. Oybek, Nur qidirib. ◆ Odamlar oʻyga botib, uy-ushgariga tarqalishdi. J. Sharipov, Xorazm. ◆ Zamira oʻyga choʻmib, majlisning qanday davom eta-yotganini ham sezmadi. P. Qodirov, Uch il-diz. ◆ Otaqoʻzi.. choyi sovib qolgan piyolani qoʻlida ashantirganicha oʻyga toldi. O. Yoqu-bov, Diyonat. Oʻyiga yetmaslik Har qancha oʻylab, qatʼiy hukm, xulosaga kelmaslik. ◆ Qancha oʻylagan bilan yeto.gmadi oʻyiga. "Oy-suluv".

2 Fikran moʻljallangan reja, niyat, maqsad. ◆ Ishimdan xursandman, endi bitta-yarimta nasibasi qoʻshilgan xotin chiqib qolsa, uylansam, degan oʻyim ham yoʻq emas. A. Qahhor, «Qoʻshchinor chirokdari» . ◆ Menga ayt-gin koʻnglingdagi oʻyingni, Aytgin, bolam, boradigan joyingni. "Ravshan".

3 Fikrlash qobiliyati; aql. ◆ Boʻyimizet-sa ham, oʻyimiz yetmaydi. m ◆ Tuyaday boʻy beribdi-yu, tugmaday oʻy bermabdi senga! A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi. ◆ Toʻgʻri, u il-garigi Musa, biroq boʻyi joyida boʻlgani bilan, oʻyi joyida emas. N. Fozilov, Oqim.

4 Oʻyla(n)gan narsa. ◆ Hamma.. suv chiqarish-ni oʻylardi. Hozir hammaning oʻyi suv edi. M. Ismoiliy, Fargʻona t. o.


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЎЙ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

oʻy
дума, мысль; размышление, идея; помыслы; ◆ ~ oʻylamoq думать (думу); ◆ oʻychi ~ oʻylaguncha tavakkalchi ishini bitiradi посл. см. ◆  oʻychi 2; sizning oldingizga bir ~ bilan keldim я пришёл к вам с одной мыслью; ◆ ~ga botmoq, ~ga tolmoq или ◆  ~da qolmoq задумываться, погружаться в раздумье, размышление; ◆ ~ga bormoq призадуматься; ◆ har xil ~larga bordim что только я не думал; о чём только я не передумал; ◆ boshqa ~larga bormasin deb чтобы он не думал о чём-то другом; ◆ oʻylab ~iga yetmaslik бесконечно думать и ни к чему не прийти; ◆ oʻylab-oʻylab ~imga yetolmayman без конца думаю, но ничего не могу придумать; ◆ ~ topmoq найти выход, решение; придумать; ◆ amalga oshmaydigan ~lar неосуществимые идеи, нереальные мысли.