qilich

Vikilug‘at dan olingan
Vikipediya
Vikipediyada qilich haqida maʼlumotlar bor:
Adolat qilichi, Freilicht muzeyi, Olmoniya.


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

qi-lich

Aytilishi

Etimologiyasi

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

  1. 'Qilich' — chopish yoki sanchish bilan yovga shikast yetkazadigan tigʻli qurol. Birinchi bor qad. turkiy Urxun-Yenisey bitiklarida qayd etiladi. Dastlabki Q. xanjarsimon boʻlib, uchi oʻtkir, 2 tigʻli qilib yasalgan.
  2. Q. dastasidan ushlaganda qoʻl tigʻ tomonga oʻtib ketmasligi uchun dasta bilan tigʻ ajratib qoʻyilgan. Q.ning qad. turlari suyakdan yasalgan, sirtiga chaqmoqtoshlar qoplangan va u faqat sanchish uchun yaroqli boʻlgan.
  3. Keyinchalik jez va temirdan tayyorlangan Q. ham sanchish, ham chopish uchun xizmat qilgan. 6—7-a.larda Sharq mamlakatlarida bir tomonlama tigʻli egri Q. yasalgan. Uning uz. 80—90 sm, eni 3—3,5 sm boʻlib, qinda saqlangan.
  4. Maʼdanga ishlov berishning rivojlanishi oqibatida Q, sifati ham oshib borgan. Sharq davlatlarida Damashq poʻlatidan ishlangan Q., Isfahon Q.i shuhrat qozongan. Hukmdorlar, lashkarboshilar, beklar va bahodirlar uchun yasalgan Q.lar oltin, kumush va qimmatbaho toshlar bilan ziynatlangan.

Antonimlari

Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Ruscha ru

qilich
1 сабля, шашка; шпага; меч; // сабельный; ◆ oʻtkir ~ острая сабля; острый меч; ◆ ~ qini (или gʻilofi) сабельные ножны; ◆ ~ zarbi сабельный удар; ◆ ~ solmoq ударять мечом, рубить мечом; ◆ dushmanni ~dan oʻtkazmoq изрубить шашками противника; ◆ ~ni qinidan sugʻurmoq, ~ yalangʻochlamoq вынуть саблю (шпагу, меч) из ножен; обнажать шпагу (саблю, меч); ◆ bir qinga ikki ~ sigʻmas посл. в одни ножны две шашки не поместятся; соотв. в одной норе два барсука не уживутся; ◆ boshingga ~ kelsa ham, toʻgʻri gapir погов. говори правду, если даже над твоей головой будет поднят меч; ◆ toʻgʻri soʻz ~dan oʻtkir посл. правдивое слово острее сабли; ◆ ~ yarasi tuzaladi, til yarasi tuzalmaydi посл. рана, нанесённая мечом заживёт, а рана, нанесённая языком - нет;
2 Килыч (имя собств. мужское.)