toʻp

Vikilug‘at dan olingan
(to'pdan yoʻnaltirildi)


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

toʻp I[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

toʻp

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

TOʻP 'koptok'. Zarb bilan tepilgan t oʻ p n i darvozabon qaytara olmadi. Qadimgi turkiy tilda shunday maʼno, Mahmud Koshgʻariy taʼkidlashicha, topïq soʻzi bilan anglatilgan, top soʻzi topïq soʻzining qis-qargan shakliga teng deyilgan (Devon, III, 130). Aslida top soʻzi qadimgi turkiy tilda mustaqil ishlatilgan va 'dumaloq narsa' maʼnosini anglatgan; topiq soʻzi esa 'kichik toʻp' maʼnosini bildirib, top soʻzidan kichray — tirish maʼnosini ifodalovchi — (ï)q qoʻshimchasi bilan hosil qilingan deb izohlash toʻgʻriroq. Devonning boshqa yerida (Devon, I, 360) bu soʻz tobïq shaklida keltirilib, 'chovgon bilan uriladigan koptok' deb izohlangan. Koʻ— rinadiki, bu soʻz asli top otidan kichraytirish maʼno — sini ifodalovchi — (ï)q qoʻshimchasi bilan hosil qilin-gan, keyinchalik p undoshi b undoshiga almashgan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.
\f. - koptok; parcha, oʻram,

(gazmol))

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

ayn. koptok 1. ◆ Futbol toʻpi. Toʻp oʻynamok■ Rakib darvozasiga toʻp kiritmok-m ◆ Bola oʻtirib olib, jon-jahdi bilan toʻpni puflashga tushdi. H. Nazir, «Choʻl ha-vosi» . ◆ Qorongʻi tushguncha qoʻshni bolalar bilan toʻp tepishdik. H. Nazir, «Yonar daryo» .

Qoʻl toʻpi Ikki jamoa aʼzolarining toʻpni qoʻlda muayyan qoidalar asosida bir-birlariga oshirib, raqib darvozasiga kiri-tishga qaratilgan sport oʻyini. ◆ ..sportning qoʻl toʻpi, futbol, tennis, shaxmat-shashka, voleybol kabi turli seksiyalari ishlab tu-ripti. "Mushtum" .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

toʻp II[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

toʻp

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

\f. ^

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 ayn. toʻda. ◆ Toʻpdan ay-rilganni boʻri yer. Maqol . n ◆ Uch davangir yigit orasida kelayotgan Maʼsuma beka darhol oʻzini shohi mato sotayotganlar toʻpiga urdi. Mirmuhsin, «Meʼmor» . ◆ Ayol kartotekadan bir toʻp xatni olib, koʻz yugurtira boshladi. "Guldasta" . ◆ \Ayol\ Paxtasini keltirib, xir-mondagi eng katta toʻpga toʻka boshladi. M. Ismoiliy, «Fargʻona t» . o.

2 Fabrikada oʻralgan, hali buzilmagan oʻlchovli gazmol; gazmol oʻrami. ◆ Bir toʻp chit.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

toʻp III[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

toʻp

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Uzun stvolli, quruqlik va suvdagi yoki havodagi nishonlarga zarba beradigan artilleriya quroli; zambarak. ◆ Tankka qarshi oʻq otadigan toʻp. Toʻp oʻqi. Toʻpga tutmoq. n ◆ Kimdir artillerispiar-dan biri 76 millimetrli toʻpni sudrab kelib, Normat okopining yoniga oʻrnatdi. I. Rahim, «Chin muhabbat» . ◆ Tong yorir-yorimas Oq-mena tomonidan toʻp ota boshladilar, A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Hayerdadir toʻplar shoshilmasdan, vazmin gumburlaydi, ora-sira pulemyotlar asabiy takillab qoʻyadi. Oybek, «Quyosh qoraymas» . ◆ Uzing bilasanki, qism hu-jum boshlashidan ilgari artilleriya dushman pozitsiyasini qattiq toʻpga tutadi. A. Qahhor, «Oltin yulduz» .

2 koʻchma ayn. toʻpotar. ◆ Toʻpga yaqin, quyosh-ning oʻshli nafasi zoʻrayishi bilan bugʻ yoʻqo-lib, hamma yoq charaqlab ketdi. A. Muhiddin, «H» . Tojiboyev, Otash qalbli qiz. ◆ Toʻpdan keyin Luqmonchaning onasi yetib keldi. A. Muxtor, «Tugʻilish» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

toʻp IV[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

toʻp

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

taql. s. Yumshoq narsaning yerga urilishidan chiqadigan kuchsiz tovush haqi-da. ◆ Olma toʻp etib yerga tushdi. Tashqarida bir narsa toʻp etdi.


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ТЎП. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

toʻp I
1
мяч; ◆ futbol ~i футбольный мяч; ◆ ~ oʻynamoq играть в мяч;
2 пушка, орудие; // пушечный, орудийный; ◆ dala ~i полевая пушка; ◆ ~ oʻqi пушечное ядро, орудийный снаряд; ◆ ~ otmoq стрелять из пушки; ◆ ~ga tutmoq обстреливать из пушек;
3 разг. ◆ = toʻpotar; * ~ yemi пушечное мясо.

toʻp II
1 группа; куча; толпа; стая; ◆ mashshoqlar ~i группа музыкантов; ◆ koʻchada bir ~ odam turibdi на улице стоит целая группа людей; ◆ bir ~ chumchuq uchib oʻtdi пролетела стая воробьев; ◆ ~ boʻlmoq собираться в группу; собираться толпой, стоять группой, толпой; столпиться; скучиться;
2 куча, груда; ◆ bir ~ tosh куча (груда) камней;
3 кусок, штука (материи); стопа; ◆ bir ~ chit кусок ситца; ◆ bir ~ qogʻoz стопа бумаг.

toʻp III
звукоподр.
бух; ◆ ~ etmoq бухнуться; хлопнуться, шлёпнуться; ◆ tashqarida bir nima ~ etdi на дворе что-то бухнуло; ◆ olma yerga ~ etib tushdi яблоко бух! - на землю.