tuya

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

tu-ya

Aytilishi

Etimologiyasi

Bir yoki ikki oʻrkachli, juft tuyoq-li, asosan, yuk tashish uchun xizmat qila-digan, suvsizlikka chidamli sutemizuvchi ish hayvoni. ◆ Tuyalarni haqli ravishda sahro kemalari deb atashadi. Gazetadan . Bazi kunlari [Yoʻlchi

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

◆ koʻmir saroyga tushib, koʻ-mir, tappi, xashak keltirgan qozoqlarning tuyalarini xaridorning uyiga yetaklaydi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Suvsizlikni tuya koʻtaradi.. A. Qahhor, «Maston» .

Baqiroq tuyaning bori yaxshi Oila, jamoa kabilarda tergab, kutkilab yoʻlga solib turadigan ota-ona, rahbar, yoshi ulugʻ kishiga nisbatan qoʻllanadigan maqol. ◆ Baqiroq tuyaning bori yaxshi, deydilar. Ota-ona borligi-da bolalar bir-birlari bilan ahil boʻladilar.. I. Ahmedov, «Ogʻir operatsiya» . Kambagʻalni tuyaning ustida it qopar Kambagʻal, nochor shaxsning ishi yurishmasligi, har qanday sharoitda ham unga nimadir pand berishini bildiradigan maqol. ◆ Kambagʻstni tuya ustida it qopsin ekan-da?! " Mushtum" . Nonini tuya qilmoq Birovning narsasi, ulushi va sh.k. ga sherik boʻlmoq, undan oʻmarmoq. ◆ Ishona-mizki.. goʻdaklar nonini tuya qilib kelayotgan Unsin Boltaboyevani ogʻir tashvishdan tez xalos etib, u bilan uzil-kesil gaplashib qoʻya-digan mardi maydon topilur. Sh. Tohirov, «Teshik tomoq» . ◆ Qachongacha mahalla hisobiga kayfu safo qilib, xalq nonini tuya qiladi-lar. Gazetadan . Ot bilan tuya boʻlarmidi U qadar katta, koʻp emaslikni bildiruvchi ibora (summa, narsa haqida). ◆ Jonfigʻon mukofotni oʻz gazi bshshn oʻlchagani uchun bunga ham uncha parvo qilmabdi — olgan mukofoti-ga "ot bilan tuya boʻlarmidi", debdi. A. Qah-hor, «Qanotsiz chittak» . Tuya goʻshti yegan Biror ish, narsaning bitishi, amalga oshishi juda sudralishi, choʻzilishini qayd etuvchi ibora. ◆ Tuya goʻshti yegan teatr. "Mushtum" . Tuya koʻr-dingmi - yoʻq q. koʻrmoq. ◆ Tuya boʻlsa ham, dumini koʻrsatmay yutib yuborib, tuya koʻr-dingmi — yoʻq, deb bezrayib turaveradigan-lar chiqib qoldi. "Mushtum" . Tuya choʻksa, joy topar Oʻtiruvchilar tigʻiz, zich boʻlgan holat-larda yana boshqa kimsa oʻtirishni xohlasa, joy topilishini, sigʻishini qayd etuvchi ibora. ◆ Eshikdan birin-ketin odamlar kirar.. soʻngra "tuya choʻksa, joy topar" qilib, u yer— bu yerga siqilib oʻtirardilar. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . Tuya hammomni havas qilganday Oʻziga xos va mos boʻlmaydigan, yarashmay-digan urinish, intilish, orzu qilish ho-latiga nisbatan qoʻllanadigan ibora. ◆ Tuya hammomni havas qilganday, senga kim koʻyib-di bunday ishlarni. yaya Raisliging oʻzingga buyursin. Men tuya emasmanki, hammomni orzu qilsam. T. Malik, «Ajab dunyo» . Tuyani yutib, dumini koʻrsatmaydi Har qanday katta (koʻp) narsani ham oʻzlashtirib, undan nishon, iz qoldirmaslikni bildiruvchi ibora. ◆ Hoziru tomogʻining qurtini oʻldirish uchun tuya boʻlsa ham, dumini koʻrsatmay yutib yuborishdan toymaydi. "Mushtum" . ◆ Tuyani yut, lekin dumi ogʻzingdan koʻrinib turmasin. Oybek, «O» .v. shabadalar. Tuyaning dumi yerga tekkanda (yoki yetganda) Roʻyobga chiqmaydigan, amalga osh-maydigan ish, quruq vaʼda ekanlikni bildiruvchi ibora. ◆ Hasan soʻfi: -Suv chiqadi-yu, lekigin boyga yarasha chiqadi. Bu suvdan bizga tuyaning dumi yerga yetganida tegadi, — dedi. M. Ismoiliy, «Fargonat» . o. Hayt degan tuyaga mador Kichikkina hissa, hatto bir ogʻiz soʻz ham yordam boʻlishini qayd etuvchi maqol. ◆ Ish sensiz toʻxtab qolmaydi, ammo hayt degan tuyaga mador, — dedi.. A. Muhid-din, «Inson qalbi otash» .


Sinonimlari

Antonimlari

ТУЯ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

tuya

Tillar

Ruscha ru

tuya
верблюд; // верблюжий; ◆ ayri ~ или ◆  ikki oʻrkachli ~ двугорбый верблюд; ◆ nor ~ одногорбый верблюд; ◆ ~ juni верблюжья шерсть; ◆ ~ choʻksa joy topiladi погов. (букв. если верблюд сядет, место найдётся) если потесниться, место найдётся; ◆ ~ni shamol uchirsa, echkini osmonda koʻr см. koʻrmoq 1;◆ 

  • ~ning dumi yerga tekkanda (букв. когда хвост верблюда коснётся земли) соотв. когда на горе рак свистнет; ◆ nonini ~ qilmoq см. ◆ non; ~ koʻrdingmi? - Yoʻq! (букв. видел верблюда? - нет!) никто ничего не видел и не слышал (т. е. концы в воду); ◆ ~ goʻshti yegan (букв. съевший верблюжатину) о чем-л. затянувшемся; ◆ ~ goʻshti yegan qurilish затянувшееся строительство.