yolgʻon

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

yol-gʻon

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

YOLGʻON ’haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan’, ’chin boʻl-magan’. Qaysi noinsof topib keldi sizga bu yo l gʻ o n gapni? (Mirzakalon Ismoiliy). Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’aldam-qaldam gaplar’ maʼnosini ang-latgan yal otidan (ЭСТЯ, IV, 92) -gʻa qoʻshimchasi bilan yasalgan feʼlga -n qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan; oʻzbek tilida a unlilari â unlilariga almashgan: (yal + gʻa = yalgʻa-) + n = yalgʻan > yâlgʻân.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 sft. Haqiqatga zid, notoʻgʻri; haqiqatda boʻlmagan. ◆ Yolgʻon soʻz. Yolgʻon xabar. yat [Otabek\ Ilgari.. oʻzining yolgʻon javob-laridan juda xavotirlanar edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ -Qaysi noinsof topib keldi sizga bu yolgʻon gapni ? — dedi Alim buva xunob boʻlib. M. Ismoiliy, «Fargʻona t» . o.

2 sft. Haqiqiy emas, soxta, yasama; yol-gʻondakam. ◆ Yolgʻon yigʻi. Yolgʻon kulgi.

3 ot Haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan, no-toʻgʻri gap, narsa; uydirma. ◆ Shirin yolgʻondan achchiq haqiqat yaxshi. Maqol . Yov makrini yol-gʻon yashirar. Maqol. m ◆ Hayot haqiqatini kuy-lasang, xalq uchun yozsang, tayoq yeysan; yolgʻonni yozsang, boshingni silaydilar. Oybek, «Nur qidirib» . Yolyunni sal kishi ishonadigan qilib gapirish kerak, Safar\ A. Qodiriy, Meh-robdan chayon.

Yolgon arafa q. arafa 1. Yolgʻon barg Urugʻ-dan unib chiqqan dastlabki qoʻsh barg. ◆ Gʻoʻza yolgʻon barg chiqarishi bilan darhol yagana finishi shart. N. Safarov, «Hayot maktabi» . Yolgʻon tong Tongotardan ancha oldin, tong yorish-gandek tuyiladigan payt; subhi kozib. ◆ Tong boʻzarib yorishdi. Yolgʻon tongda adashib yoʻlga chiqqan bulutlar taraldi. Shuxrat, «Shinelli yillar» . Yolgʻonni suv qilib ichmoq Koʻp yolgʻon gapirmoq. ◆ -Yolgʻonniyam suv qilib ichasan-da, Shermatxoʻja! — dedi birov. S. Siyoyev, «Yorugʻ-lik» . Gʻirt yolgʻon Butunlay notoʻgʻri. ◆ Lekin Hoshimovning, shu boʻri bolasiga mahliyo boʻlib, Akrom yaxshi oʻqiy olmay, oltinchi sinfdan qolib ketdi, degani gʻirt yolgʻon. X. Toʻxtaboyev, «Shirin qovunlar mamlakati» .


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЁЛҒОН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

yolgʻon
неправда, ложь, враньё; // ложный; притворный; ◆ ~ xabar ложная весть; ◆ ~ guvoh лжесвидетель, подставной свидетель; ◆ ~dan ложно, лживо; притворно; ◆ ~ aytmoq (или gapirmoq) говорить неправду, врать, лгать; ◆ ~ga chiqarmoq объявлять ложью, опровергать; ◆ ~ koʻrinmoq казаться неправдой, ложью.