tigʻiz

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

ti-gʻiz

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

TIGʻIZ 'bir-biriga juda zich joylashgan'. Tut-hin sasni topolmadim T i gʻ i z oʻrmonlarda ham (Maqsud Shayxzoda). Bu sifat asli eski oʻzbek tilida tïq— feʼlining ' zich qilib joyla—' maʼnosidan —(ï)z qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, III, 339; КРС, 790); keyinchalik ikki unli oraligʻidagi q undoshi gʻ undo — shiga almashgan, ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: tïq — + ïz = tïqïz > tïgʻïz > tigʻiz.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Bir-biriga juda yaqin joy-lashgan; oraligʻi qisqa; zich, qalin. ◆ Tigʻiz daraxpshr. Zalda odam tigʻiz. Tigʻiz oʻtqa-zilgan koʻchatlar. m ◆ Endi ular ancha zich-tigʻiz qatorlar bilan ilgarilardi. Oybek, «Quyosh qoraymas» . ◆ Tutqun sasni topolmadim Tigʻiz oʻrmonlarda ham. M. Shayxzoda . ◆ Maj-nuntol barglari orasidan sirqib tushayotgan yomgʻir tomchilari qizning payvasta qosh-lariga, tigʻiz kipriklariga tekkan. P. Kodirov, «Yulduzli tunlar» .

2 Muayyan ish (ishlar) uchun vaqtning kamligi, qisqaligi; ziq. ◆ Kuzakdagi baraka-li xirmon shu tigʻiz kunlardagi ishning unu-mi va sifatiga bogʻliq. shsh ◆ -Vaqt tigʻiz. Ha-li bilet ham olganim yoʻq,— dedi Mahmud. A. Ubaydullayev, «Hayot oqimi» . ◆ Agar mehmonning vaqti tigʻiz boʻlsa, har bir uydan bir narsa olib chiqilib, dasturxonga qoʻyib chiqiladi. Sh. Xolmirzayev, «Qil koʻprik» .

3 Bajarilishi lozim boʻlgan ishlar koʻp va u tez suratda, uzluksiz bajarilishi lozim boʻlgan holat; shoshilinch, oshigʻich, qis-talang. Anhorda ikki objuvoz va ikki tegirmon ishlab turadi.. Shunga qaramay, ish ti-gʻiz. \. Gʻulom, Toshkentliklar. ◆ Dalada ishning tigʻiz vaqti oʻtgani uchun mardikorlar-ga bundan bir necha kun ilgari javob berilgan. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ТИҒИЗ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Sifat[tahrirlash]

tigʻiz

Ruscha ru

tigʻiz
1 густой, тесный; // густо, тесно; ◆ gullar juda tigʻiz ekilibdi цветы насажены очень густо;
2 стеснённый; ограниченный; ◆ vaqtim tigʻiz время у меня ограничено; я стеснён во времени;
3 срочный; ◆ ish juda tigʻiz работа срочная, работа не терпит отлагательства; ◆ dalada ish tigʻiz на полях работа в разгаре; ◆ tigʻiz qilmoq разг. торопить, поторапливать; ◆ muncha tigʻiz qilasan? что ты так торопишь?