xamirturush

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

xa-mir-tu-rush

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

XAMIRTURUSH Bu ot oʻzbek tilida 'unni suv yoki sut bilan qorib hosil qilingan yumshoq xom mahsulot' maʼnosini anglatadigan arabchä xamir otiga (АРС, 237) 'achit-' maʼnosini anglatadigan tojikcha turshidan feʼlining (ТжРС,*400) tursh hozirgi zamon asosini (ТжРС, 399) qoʻshib hosil qilingan boʻlib, tursh asosining rsh tovushlari oradigʻiga u tovushi kiritilgan (ТжРС, 418); 'xamirni oshirishga xizmat qiladigan achitki' (drojji) maʼnosini anglatadi (OʻTIL, II, 315).
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

[a. + f. Jb xamirturush xa

mir achitqisi] 1 Xamirni oshirish uchun ishlatiladigan achitqi. ◆ Obi non (uy noni) tay-yorlash uchun.. 40 g xamirturush kerak boʻladi. K. Mahmudov, «Oʻzbek tansiq taomlari» .

2 koʻchma Oʻgʻit, goʻng. Yer — ◆ xamir, oʻgʻit — xamirturush. Maqol .

3 koʻchma Biror narsaning boshlanishi, yuzaga kelishi yoki amalga oshishi uchun asos yoki dastak boʻladigan omil, poydevor. -Yax-shidan bogʻ, yomondan dogʻ, — ◆ deganlaridek, ho-zirgi.. bogʻimizga ilk xamirturush tashla-gan, qoʻling dard koʻrmagur shu ota boʻladi, — dedi rais. M. Nazarov, «Jilvon jilvalari» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ХАМИРТУРУШ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

xamirturush
1 дрожжи, закваска (для теста.); ◆ yer - xamir, oʻgʻit - xamirturush посл. земля - тесто, удобрение - дрожжи; ◆ yerning xamirturushi удобрение; навоз; ◆ Yerni semirtirish, kuchini oshirish, baquvvat qilish uchun tuproqqa ham oʻziga xos xamirturush kerak (Ћ. Нуруллаев, «Химиямиз гиганти») Чтобы утучнить землю, сделать её сильной, почве требуется своя специфическая закваска;
2 спец. промежуточная стадия закваски теста;
3 перен. основа, начало; ◆ Davlatingizning boshi - xamirturushi qayerdan paydo boʻldi? (Айний, «Дохунда») А откуда взялась основа - начало вашего богатства?; ◆ Aʼzamjon toʻy qilaman deb, shu kunlarda kamxarjroq boʻlib yurardi. Omonat daftarchasida ham xamirturush qolgan, xolos (С. Аћмедов, «Бизнинг ёрни кўрган борми?») Агзамджан, хотел устроить свадьбу и в эти дни старался тратить денег поменьше. На сберкнижке у него оставалась только начальная сумма.