davlat

Vikilug‘at dan olingan
Vikipediya
Vikipediyada davlat haqida maʼlumotlar bor:


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

dav-lat

Aytilishi

Etimologiyasi

I \a. cJjj — mamlakat

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Oʻz fu-qarolarining ijtimoiy-siyosiy huquqlari-ni himoya qiluvchi, bunga qarshi turuvchi kuchlarning qarshiligini sindiruvchi hoki-miyat organlari va siyosiy tashkilotlari tizimiga ega boʻlgan mustaqil mamlakat. ◆ Oʻzbekiston davlati. Temuriylar davlati. Davlat apparati. Davlat byudjeti. Davlat gerbi. Davlat intizomi. Davlat mulki. yat Chindan ham vaqtli hukumat davlat tepa-siga chiqdi-yu, lekin amalda podshoning xalqqa qarshi siyosatini davom ettirdi. K. Yashin, «Hamza» . ◆ Temur tomonidan tuzilgan davlatning sistemasi ham qiziqarlidir. "Fan va tur-mush" . ◆ Davlat qurib bersin, deb oʻtirmay, hashar bilan bitirib qoʻyadi. U. \oshimov, «Qalbingga quloq sol» .

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

dav-lat

Aytilishi

Etimologiyasi

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

II \a. cJjj - boylik) 1 Boy-lik, mol-dunyo, mol-mulk. Yaxshi niyat — ◆ yarim davlat. Maqol . ◆ Davlat tugar, bilim tugamas. Maqol . ■■ ◆ Mablagʻ, davlat, sarmoya!Bizdaoʻsha yoʻq. K. Yashin, «Hamza» . ◆ Rixsiboy aka davlat keladigan manbani axtara boshladi. R. Fay-ziy, «Choʻlga bahor keldi» . ◆ Odam ish/shtish xoʻp yaxshi narsa-da. Xizmatkorlar har kupi davlatimga davlat qoʻshadi. Oybek, «Tan-langan asarlar» .
Arkoni davlat Davlatning ulugʻlari, davlatning tayanchlari. ◆ Arkoni davlat Cham-bilda bejoy koʻp deb, Shigʻirlatib opkep kiyim tashladi. "Gulnorpari" . ◆ Ikki yonida arkoni davlat qulluq maqomida turibdi. S. Siyoyev, «Yorugʻlik» . Davlati koʻtaradi Mol-dunyosi koʻp; qurbi yetadi. ◆ Biz katta boymiz.. davlatimiz koʻtaradi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . Taxti davlat Davlat hukmronligi, podshoqlik. ◆ Bu yerda taxti davlating, Ketar mendayin ulfating.. "Erali va Sherali" .

2 koʻchma Maʼnaviy boylik; baxt, omad. ◆ Sogʻliging — davlating. Maqol . ◆ Hamji-hatlik — davlat, Yolgʻizlik —kulfat. Maqol . ◆ Davlatingota-onang. Maqol. ■■ ◆ Muqad-das mozordan senga uzoq umr, ketmas davlat.

insof va tavfiq tilaganman, bolam! K. Yashin, Hamza. ◆ Davlat qoʻnsa bir chivinning boshiga, Semurgʻ qushlar salom berar qoshiga. "Murodxon" .

3 koʻchma (oʻ.-p.k. bilan) Orqasida, soya-sida, koʻmagida. ◆ Otangning davlatida tezroq toʻyni qilib, bu tarang qoʻgʻirchoqni tezroq bagʻringga bosmaysanmi, landavur! Mir-muhsin, «Meʼmor» . ◆ Qarib, oʻgʻil-qizlarning davlatida yeb-ichib, kiyib, yayrab oʻtiradigan paytida.. S. Zunnunova, «Olov» .

4 Davlat (erkaklar va ayollar ismi).

Boshiga davlat qushi qoʻnmoq Tolei

ochilmoq, omadi kelmoq. ◆ [Sifat buvi Ja-milaga:] Aylanay, qizim! Nahotki boshingga davlat qushi koʻnsa-yu, uni kaltak olib, oʻzing quvlasang! Hamza, «Boy ila xizmatchi» . Dav-latingiz (yoki davlatlari) koʻlankasida (yoki soyasida) yoki soyayi davlatlarida (yoki davlatingizda) Sizning panohingizda, hi-moyangiz, gʻamxoʻrligingiz ostida (mulozamat yuzasidan, koʻpincha kirish iborasi sifatida ishlatiladi). ◆ Siz oqposhshoning davlati soyasida yurt soʻrab, umringiz aysh-ishrat, nashʼu namo bilanoʻtyapti. K. Yashin, «Hamza» . ◆ -Iigit-laringizning barchasi ham quruq qolmadimi? -Davlatingiz soyasida, taqsir! A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ -Xudoga shukur, davlatlari koʻlankasida, — deb qoʻrboshi tavozelandi va qoʻl qovushtirib, qushbegining yaqiniga choʻkkashdi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . Davlatlari yori bersa Oʻzlarining madadlari bilan baxtimiz chopsa, omadimiz kelsa. ◆ Davlatlari yori bersa, albatta, bizning muddao ham shunda! A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Oʻgʻrilardan bittasi tutildi, davlatlari yori bersa, qolganlari ham ushlanur, deb oʻylaiman! A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . Davlat qushi 1) ertaklarda: valiahdi boʻlmagan xon oʻlganda, xon qilib koʻtariladigan kishini aniqlash uchun uchirilgan qush. ◆ Davlat qushi kelib, Rustamzodning boshiga qoʻndi. M. Mahmudov, Bulbuligoʻyo; 2) koʻchma bir kelib qolgan baxt, omad, tole. ◆ Baxting bunchalik kulgan ekan.. davlat qushini qoʻldan uchirish kufroni neʼmat, bolam! A. Qodiriy, «Meh-robdan chayon» . ◆ Oltmish degan yoshingda davlat qushi boshingda. Habibiy, «Devon» .


Sinonimlari

Antonimlari

ДАВЛАТ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ism

davlat

Tillar

Ruscha ru

davlat I
государство, держава; // государственный; ◆ demokratik ~ демократическое государство; ◆ sovet ~ i советское государство; ◆ ~ arbobi государственный деятель; ◆ ~ plani государственый план; ◆ ~ tili государственный язык; ◆ ~ tuzumi государственный строй.