Kontent qismiga oʻtish

did

Vikilug‘atdan olingan

Oʻzbekcha (uz)

[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

[tahrirlash]

did

Aytilishi

[tahrirlash]

Etimologiyasi

[tahrirlash]

DID Bu ot eroniy tillar taraqqiyotining qadimgi davriga mansub zurkum sinkretizmining hozirgi tilga yetib kelgan vakili boʻlib, did(an) feʼlining asosi bilan tovush jihati bir xil. Bu ot ПРСda [did] shaklida choʻzik i tovushi bilan (232), ТжРСda did shaklida qiska i tovushi bilan (128), OʻTILda ham shunday shaklda (223) yozilgan. ПРСda va ТжРСda bu ot asli 'koʻrish', 'koʻz bilan kuzatish' maʼnosini anglatishi taʼkidlangan: OʻTILda bu otga berilgen 'goʻzadlikni, nafosatni his etish, undan estetik zavq olish kobiliyati' maʼnosi keyinchadik paydo boʻlgan, eng keyin 'fahm', idrok maʼnosi yuzyaga kelgyan. Bu ot oilyan oʻzbek tilidya did-farosat juft oti tuzilgyan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

f. l-ij — qarash, nigoh; kuzatish

Maʼnoviy xususiyatlari

[tahrirlash]

Maʼnosi

[tahrirlash]

1 Goʻzallikni, nafosatni his etish, undan estetik zavq olish qobiliyati. ◆ Nozik did. Did bshshn kiyinmoq. Didiga toʻgʻri (mos) kel-moq. Har kimning didi boshqa, har gulning hidi boshqa. Maqol . m ◆ Ustushshr naqshin-kor, bino peshtoqlariga did bilan rang berilgan edi. E. Usmonov, „Yolqin“ . ◆ Hovlidagi orastalik uy egasining yaxshi did egasi ekanidan dalolat edi. "Yoshlik" . ◆ Xalqimiz-ning kitobga boʻlgan ehtiyoji, estetik didi ham oʻsmoqda. "Saodat" .

Didiga oʻtirmoq Maʼqul kelmoq. ◆ Ayolning xushsuxanligiyu pazandaligi ham, uy-roʻzgʻor tutishi ham Rohat xolaning didiga oʻti-rishdi. L. Tojiyeva, „Mehrim sizga, odamlar“ .

2 Aql-farosat, fahm, idrok. ◆ Didingga did qoʻsh, Farosatingga — farosat. Maqol . n ◆ Dunyodan umidi boʻlmagan odamda did ham, orzu-havas ham suvga urib ketar ekan. A. Qa\-hor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ .

Didini bermoq Oʻxshab ketmoq, oʻxshab koʻrinmoq, oʻxshamoq. ◆ Oʻzi yosh boʻlsa ham, oltmish yashar cholning didini beradi.

Sinonimlari

[tahrirlash]

Antonimlari

[tahrirlash]

ДИД. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

[tahrirlash]

did
1 вкус, чувство изящного; ◆ ~ bilan со вкусом; ◆ bu mening ~imga yoqmaydi или ◆  ~imga toʻgʻri kelmaydi это не в моём вкусе; ◆ ~ingga qoyilman 1) я восхищён твоим вкусом; 2) ирон. ну и вкус у тебя!;
2 догадливость, сообразительность; ◆ ~i bor odam 1) человек со вкусом; 2) догадливый, сообразительный человек; ◆ ~i yoʻq odam 1) человек, у которого нет вкуса; 2) недогадливый, несообразительный человек; * ◆ ~ini bermoq смахивать, быть похожим.

Inglizcha (en)

[tahrirlash]

did