gʻildirak

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

gʻil-di-rak

Aytilishi

Etimologiyasi

GʻILDIRAK 'doira shaklida yasalib, oʻqqa oʻrna — tiladigan, maʼlum bir kuch taʼsirida aylanib, arava, mashina kabilarni harakatga keltiradigan qism'. Ze— bixon gildirak yogochlariga oyogʻini bir-bir hoʻyib aravaga chihdi (Saida Zunnunova). Bu ot eski oʻzbek tilida gʻïldïra— feʼlidan —k qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: gʻïldïra- + k = gʻïldïrak > gʻildiräk.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 Arava, mashina yoki biror mexanizmning yurishi, harakat qilishi uchun xizmat qiladigan, oʻqqa oʻrnatilgan, aylanadigan, doira shaklli qismi. Arava gʻildiragi. Avtomobil gʻildiragi. n Sal alaxsisang, universalning tiissh gʻildiragi tagida qolib ketasan. M. Mansurov, Yombi. Mana, kichik teleskopga oʻxshash asbobning gʻshdiraklari harakatga keldi. M. Mahmudov, Mangu kuy izlab.

Tarix (yoki taraqqiyot) gʻildiragi Tari-xiy taraqqiyot jarayoni. Gitlerchilar qonu-niy taraqqiyot gʻildiragini orqaga aylan-tirib yubormoqchi boʻlgan edilar. Gazetadan. Tarix gʻildiragi aylanar izda, Xalqlar ku-rashadi kelajak uchun. R. Bobojon.

2 Gʻildirakka oʻxshash, aylana shaklli. ◆ Tip-tiniq gʻildirak oynachasi bor, Oynakka toʻgʻri tik tuynukchasi bor. Q. Muhammadiy .


Sinonimlari

Antonimlari

ҒИЛДИРАК. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ism

gʻildirak

Tillarda

Ruscha ru

gʻildirak
колесо; // колёсный; ◆ ~izi колея; ◆ ~ moyi колёсная мазь; ◆ tarix ~i перен. колесо истории.