hoʻkiz

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

hoʻ-kiz

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

HOʻKIZ 'bichilgan erkak qoramol'. Er—u xotin — qoʻsh h oʻ k i z (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda öküz tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 406; Devon, I, 91; DS, 383), ögoʻz shakli ham mavjud boʻlgan (ДС, 382: ögoʻz I); keyinchalik soʻz boshlanishiga h undoshi qoʻshilgan, ö, ü unlilarining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan, ikkinchi boʻgʻindagi u unlisi i unlisiga almashgan: ökoʻz > höküz > hokuz > hokiz. Bu soʻz asli ' erkak qoramol' maʼnosini anglatgan (ДС, 383), keyinchalik maʼnoda torayish voqe boʻlib, faqat 'bichilgan erkak qoramol' maʼnosini anglata boshlagan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Ikki yoshdan oshib, qoʻshga yaraydigan holga kelgan bichilgan erkak qora mol. U yerdan suv chiqadi deb oʻylash — ◆ hoʻkiz sut beradi, deb oʻylashday gap. \. Nazir, «Yonar daryo» . U ◆ kolxozning qoʻsh hoʻkizi bilan oʻz yerini haydamoqda edi. A. Qahhor, «Qoʻshchinor chiroqlari» .

2 koʻchma soʻk. Shu molga nisbatli haqo-ratni bildiradi. ◆ -Anavi hoʻkizni qarang-u, manavi parini! dedi Zavrak ancha narida oʻz chodiri yonida turgan Xudododbekni yana koʻrsatib.. — biyron va shaddod qiz oʻishning qoʻliga tushyapti. Mirmuhsin, Meʼmor.


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҲЎКИЗ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ot[tahrirlash]

hoʻkiz (koʻplik hoʻkizlar)

Ruscha ru

hoʻkiz
1 вол; ◆ bir juft ~ пара волов; ◆ qoʻsh ~ пара волов, запряжённых (или запрягаемых) в соху (омач); ◆ ~day 1) как вол, большой, большущий; ◆ ~day it meni quvladi за мной гналась большущая собака; 2) перен. разг. здоровенный, дюжий;
2 перен. разг. неотёсанный; // балбес.