Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ki-chik

Aytilishi

Etimologiyasi

KICHIK ' hajmi, oʻlchami meʼyordan oz'. K i ch i k — k i ch i k stanqiyalarda ham uning [poyezdning] yoʻliga hizil fonar koʻndalang boʻlaveradi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat dastlab kichig (ПДП, 394; DS, 306), kichüg (ДС, 306) tarzida, keyinchalik kichik tarzida (Devon, I, 371) ta — laffuz qilingan; hozirgi oʻzbek tilida kichik tarzida, shevalarda kichiy tarzida ham talaffuz qilinadi, bunda g—k—y tovush almashuvi voqe boʻladi. Baʼzi turkiy tillarda bu soʻz oxirgi undoshsiz kichi tarzida ham talaffuz qilinadi (ССТТН, II, 174). Aslida kichik si — fati kichi- feʼlidan -k qoʻshimchasi bilan yasalganiga shubha yoʻq, lekin manbalarda kichi— feʼli oʻz aksini topmagan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.
f. JLa. — kichik, mayda; uncha katta boʻlmagan

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Tuzilish, hajm, oʻlcham jihatdan nisbatan katta boʻlmagan. ◆ Kichik oʻrmon. ◆ Kichik shahar. ◆ Kichik bino. ◆ Kichik tosh. ◆ Kichik arava. ◆ Kichik xoʻjalik. ◆ Kichik gavda. ◆ [Otabek] Ayvonning narigi yoni bilan.. bir boqchagami, maydongami chiqilishini bilib, shu yoqqa yurdi va kichikroq bir mevazorga chiqdi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“ ◆ Qumda talanib, bor-yoʻgʻidan ajralgan kichik karvon sochilgan narsalarni yigʻib, otlarni egarlab, aravalarga qoʻshishga hozirlik koʻrdi. Mirmuhsin, „Meʼmor“ ◆ Yoʻq, bunday boʻlishi mumkin emas. Anavi kichik jangchicha ham yoʻqmanmi? Shuhrat, „Shinelli yillar“
Sigʻimi, sath oʻlchami katta boʻlmagan; tor. ◆ Kichik hovli. ◆ Toʻn unga kichik keldi. ◆ Aksar shahar uylaridek, usta Bahromniki ham ikki xona, bir ayvondan va kichik sahndan iborat, tashqisiz eshik edi. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“
Yoshi oʻrta darajadan past, oʻrta darajaga yetmagan; keksaning aksi, yosh. ◆ Kichiklarga muruvvat qil, kattalarni hurmat qil. Maqol ◆ Bir kattaning gapiga kir, bir - kichikning. Maqol
Nisbatan yoshi past (kam) boʻlgan. ◆ Kichik oʻgʻil. ◆ Kichik amaki. ◆ Ikki yosh kichik. ◆ Oʻzidan kichik doʻsti. ◆ Bolalardan kichikroqlari chopqillashib, Saodatxondan oʻzib ketishdi. Saida Zunnunova, „Yangi direktor“ ◆ Sidiqjon unga murojaat qilganida, oʻzidan kichik boʻlsa ham, "Ziyodaxon ona" der edi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
Vazifa, lavozim darajasi past, quyi. ◆ Men oʻn bir yil shu idorada kichik bir lavozimda ishladim. "Guldasta" ◆ Buxoroda ustoz Najmiddin Buxoriy kabi katta meʼmor boʻlmasa ham, kichiklari bor. Mirmuhsin, „Meʼmor“
Oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan amal, kasb va shu kabilarning quyi, past, boshlangʻich darajasini bildiradi. ◆ Kichik ilmiy xodim, ◆ Yaxshi yigitlar - armiyaning husni. Kuzga borib, bularni kichik komandir qilib chiqaramiz-a? Shuxrat, „Shinelli yillar“ ◆ Kichik bir master boʻlib chiqardi otin.. Gʻayratiy
Ahamiyat, mohiyat jihatdan katta boʻlmagan; arzimas, muhim boʻlmagan. ◆ Kichik xato. ◆ Kichik bir mulohaza. ◆ Hanifa.. oʻz zvenosining kichik bir muvaffaqiyati shunday katta majlisda ogʻizga tushadigan bir voqeaga aylanib ketishini sira kutmagani uchun.. qattiq xijolat tortdi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
Katta boshini kichik qilib - oʻzini past olib, kamtar tutib, kamtarlik bilan (oʻz martabasi, mavqei va sh.k. holatiga nisbatan olinadi). ◆ Rais ham katta boshini kichik qilib, koʻpchilikning oldida: -Gapirgan adashadi, yurgan qoqiladi, - dedi. S. Nurov, „Narvon“ ◆ Sorokinning polkidagi gʻalayonlarni yashirish uchun Vladimir Yakovlevich katta boshini kichik qilib, praporshikni oʻz himoyasiga olishga majbur boʻldi. Asqad Muxtor, „Chinor“
Kichik tortmoq - kichik holga kelmoq; kichiklashmoq (gavda, tana haqida). ◆ Bir vaqtlardagi gavdali pahlavon Krbil endi kichik tortib ketgan, kesakrang yuzini, nursiz koʻzlarini hadeb eldan yashirar edi. Hamid Gʻulom, „Mashʼal“

Sinonimlari

jajji, mayda, mitti

Antonimlari

КИЧИК. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ruscha _ru

kichik
1 маленький малый; ◆ ~ felyeton маленький фельетон; ◆ ~ zal малый зал; ◆ ~ toʻy помолвка; ◆ oʻn marta ~ в десять раз меньше;
2 младший (по возрасту), меньший, меньшой; маленький, малолетний; // малолеток; ◆ ~ yoshdagi maktab bolalari дети младшего школьного возраста; ◆ ~ oʻgʻil младший сын; ◆ bir-biridan ~ мал мала меньше; ◆ u mendan ~ он моложе меня; ◆ men sizdan ~man я моложе вас; ◆ ~ xotin младшая жена (при многоженстве); ◆ ~ oyi (букв. младшая мать) так называют младшие (некоторых) своих старших родственниц или близких; ◆ kattadan ~ от мала до велика;
3 младший (по занимаемому положению); ◆ ~ ilmiy xodim младший научный сотрудник;
4 небольшой, незначительный; ◆ ~ bir ayb небольшая провинность; ◆ ~ bir xato незначительная ошибка.