kim

Turkcha (tr)

kim

kim

Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

kim

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. so'r. olmsh Umuman, shaxs haqida (ismi, ish-amali va b. nuqtai nazardan) soʻroqni bildiradi. ◆ -Kim keldi?-Sobir. -Meni kim soʻradi? -Direktor, ◆ -Mening bu yerda ekanligimni kim aytdi? - dedi Sidiqjon birpas jimlikdan soʻng. - Oʻzingiz soʻroqlab bildingizmi? Kimdan soʻradingiz? Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ -Xoʻp, yangi ochiladigan maktablarda kim oʻqiydi? - dedi boy. -Musulmon bolalari. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ -Siz oʻzingiz kimsiz? - Oʻgʻlingiz Nizomiddinning doʻstlaridanman. Mirmuhsin, „Meʼmor“ ◆ -Yuvgʻuchi kerak boʻlsa, kadxudoning uyiga bor. Kiming oʻlgan? - dedi choyxonachi qalandarga. Sa’dulla Siyoyev, „Yorugʻlik“
2. Ismi, ish-vazifasi va b. jihatdan aniq boʻlmagan shaxsni bildiradi. ◆ Shuning uchunmi, koʻksi zardobga toʻlib, dardini kimga aytishini bilmay qolgan kezlarida, Avaz Mutribni sogʻinadi, unga koʻngil yoradi. Sa’dulla Siyoyev, „Yorugʻlik“
3. Nisbiy olmosh vazifasida ergash gapni bosh gapga bogʻlash uchun xizmat qiladi. ◆ Kimning bilagida kuchi boʻlsa, kim ishning havosini olsa, oʻsha zarbdor boʻlaveradi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
4. Qator kelgan bir necha gaplar boshida qoʻllanib, biri, baʼzisi degan maʼnoni bildiradi. ◆ Ularning bari jarohatlangan: kimi boshini ushlaydi, kimi belini koʻtara olmaydi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Aksarining ust-boshi yupun.. kimlarda poxol tiqilgan eski kalish, kimlarda jagʻi yirtiq kavush, lekin ular shod. Oybek, „Tanlangan asarlar“

Kim biladi (yoki bilsin) - shaxs, narsa, voqea-hodisa va shu kabilarning nomaʼlumligi, aniq emasligini bildiradi; bilmayman, bilmadim (bilmasam). ◆ Qirgʻiz Oʻroz belbogʻiga mahkam chandib tugilgan bittagina soʻlkavoyni (kim biladi, buni qachonlardan beri saqlab kelgan u) chiqarib, sekingina tashladi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Oriyatli boʻlganidan, odamlar yuziga tik qaragani uyaladimi, kim bilsin, bu ayolning vujudida oʻn erkakning or-nomusi bor edi. To‘xtash Ashurov, „Oq ot“
Kim aytadi sizni (seni) - shaxsning qilgan ishi, xatti-harakati unga munosib emasligini bildiradi, qayd etadi. ◆ Yashang-e, sizni kim aytadi qishloq muxbiri deb? "Guldasta"

Antonimlari

КИМ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Tillarda

kim

• Estoncha: kes
• Nganasancha: сылы
• Tofacha: ӄум
• Tuvacha: кым
• Xakascha: кем
• O‘rmongi (Kolima) Yukagircha: кин
• Uygʻurcha: كىم
• Yoqutcha: ким

Ruscha _ru

kim
1 мест. вопр. кто; ◆ ~ keldi? кто пришёл?; ◆ ~lar keldi? кто пришли?, кто прибыли (приехали)?; ◆ u ~? или ◆ ~ u? кто он такой?; ◆ ~ing u, ukangmi? кто он тебе, младший брат, что ли?; ◆ uning sizdan boshqa ~i bor?! кто же есть у него кроме вас?! (т. е. у него кроме вас никого нет); ◆ uning hech ~i yoʻq у него никого нет (из родных); ◆ ~ boʻlmasin мало ли кто; кто бы то ни был; ◆ uning ishini ~ koʻrmasin, maqtaydi кто бы ни видел его работу, все хвалят; ◆ ~ bilsin, u hozir qayerda yuribdi кто его знает, где он сейчас ходит; ◆ ~ki birovga choh qazisa, oʻzi yiqiladi посл. кто роет яму другому, сам в неё попадёт; ◆ ~da-~ кто, кто бы то ни был; всякий; ◆ ~da-~ toʻgaraqqa qatnashuvni hohlasa, yozilib qoʻysin кто хочет участвовать в кружке, пусть записывается; ◆ ~dir кто-то; какой-то (о человеке); кто-нибудь; ◆ kecha ~dir meni yoʻqlagan emish говорят, вчера кто-то спрашивал обо мне;
2 мест. разделит. один (одни)... другой (другие); кто... кто; ◆ ~ somonxonaga ketgan, ~lar dahlizda, omborxonada yotib olishdi (И. Гончаров, «Жарлик») кто ушёл на сеновал, кто растянулся в сенях, в сарае; ◆ Ularning bari jarohatlangan; ~ boshini ushlaydi, ~ belini koʻtara olmaydi (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Все они ранены; кто держится за голову, кто не может пошевелить поясницей; ◆ 

• ~ oshdi savdosi продажа с аукциона, продажа с молотка.