qirq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

qirq I[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qirq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QIRQ 'oʻttiz bilan ellik oraligʻidagi oʻnlik miqdor'. Q i r h i g a chidagan h i r h biriga ham chida (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼ-noni anglatgan bu soʻz asli qïrïq tarzida talaffuz qilingan (ДС, 446), keyinroq qïrq shakli yuzaga kelgan (Devon, I, 333); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïrïq > qïrq > qirq. Bu soʻz oxi-ridagi — (ï)q qismi feʼldan ot yasovchi qoʻshimcha boʻlsa kerak, lekin manbalarda bu yerdagi maʼnoni anglatuvchi qïr— feʼli oʻz aksini topmagan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 snq. son 40 raqami va shu rakam bilan ifodalanadigan son, mikdor. ◆ Qirq kishi. Qirq metr gazmol. Qirq soʻm pul. Qirq tonna yuk. Qirqdan uchni ayirmoq. Bir kun tuz ichgan joyga qirq kun salom (ber). Maqol . ◆ Qirqqa chidagan, qirq birga ham chida. Maqol . ◆ Oʻttizida er atangan qirqida sher atanar. Maqol .

Qirq kokil Mayda oʻrilgan soch. ◆ Bir oz sabr qilsang, qirq kokil qilib qoʻyardimki, orqangda tolbargakday hilpirardi. Oybek, «O» .v. shabadalar.

2 etn. Kishi vafotidan soʻng oʻttiz yettinchi yoki oʻttiz toʻkqizinchi kuni oʻtka-ziladigan marosim. ◆ Yoʻldosh motamsaro. Ona-sining janozasi, yigirmasi, qirqi, xatmi qurʼon deb ancha chiqimdor boʻlganga oʻxshaydi. S. Anorboyev, «Mehr» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qirq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

II Oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan yirik qabilalardan biri.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚИРҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

qirq
1 сорок; ◆ qirqdan bir одна сороковая; ◆ qirq yil ilgari сорок лет назад; ◆ qirq yillik 1) сорокалетие; ◆ Ulugʻ Oktyabr sotsialistik revolyutsiyasining qirq yilligi сорокалетие Великой Октябрьской социалистической революции; 2) сороколетний; ◆ qirq yillik mehnat сорокалетний труд; ◆ qirq yoshli или ◆  qirq yashar сорокалетний; в возрасте сорока лет; ◆ qirq darajali sovuq сорокаградусный мороз; ◆ qirqiga chidagan qirq biriga ham chidaydi погов. перенёсший сорок перенесёт и сорок первое (т. е. кто много терпел, тот сможет еще потерпеть);
2 рел. поминки и оплакивание покойника на сороковой день после смерти; ◆ qirq ushatmoq устроить поминки на сороковой день после смерти.


Raqam[tahrirlash]

qirq (40)

Tillarda[tahrirlash]