qiz

Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

qiz

Etimologiyasi

QIZ 'ayol jinsiga mansub farzand', 'balogʻat yoshiga yetmagan ayol'. Q i z i m, senga aytaman, keli— nim, sen eshit (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli qïz tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 315; DS , 449); keyinchalik oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïz > qiz.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. Balogʻat yoshiga yetmagan ayol. ◆ Qiz bola. ◆ Yosh qiz. ◆ Oʻquvchi qiz.
2. Xotin jinsiga mansub farzand (oʻz ota-onasiga nisbatan). ◆ Uning uch oʻgʻil, ikki qizi bor. ◆ Qiz chiqarmoq. ◆ Qiz uzatmoq. ◆ Qizi borning nozi bor. Maqol ◆ Farzand oʻgʻilmi, qizmi - bari bir, ota-onasining yuragi boʻlar ekan. Oybek, „Tanlangan asarlar“
3. Balogʻatga yetgan, ammo hali erga tegmagan ayol; maʼsuma, bokira. ◆ -Qizmi, juvonmi, Gulnormi - bari bir, man dadamning yosh xotin olishini xohlamayman, - dedi Salim. Oybek, „Tanlangan asarlar“
   Qari qiz - q. qari 1.
4. Qizlarga yoki yosh juvonlarga nisbatan murojaatda ishlatilib, hurmat, erkalash, oʻzini yaqin olish singari maʼnolarni ifodalaydi. ◆ Otga juda epchil ekansan-ku, qizim! Barakalla-ye. Abdulla Qahhor, „Xotinlar“ ◆ Yozib bering, aylanay poshsha qiz. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“

Antonimlari

ҚИЗ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Ot

qiz (koʻplik qizlar)

Tillar

• Ozarbayjoncha: qız
• Inglizcha: girl
• Gagauzcha: kız
• Niderlandcha: meisje
• Turkcha: kız
• Xakascha: хыс
• Yoqutcha: кыыс

Ruscha _ru

qiz
1 девочка; девушка; ◆ qiz bola девочка; ◆ chaqqon qiz ловкая, проворная девочка (девушка); ◆ oʻquvchi qiz ученица; учащаяся; ◆ kolxozchi qiz девушка-колхозница; ◆ qari qiz старая дева;
2 дочь, дочка; ◆ ona qiz вежливое обращение к девушке; ◆ momo qiz или ◆  acha qiz обл. девушка, имеющая внебрачного ребёнка и живущая у родителей; ◆ qizi borning nozi bor погов. у кого есть девушка-невеста, у того есть свои капризы (т. е. никто не выдаст свою дочь замуж за первого встречного); ◆ qiz bola birovning hasmi или ◆  qiz bola birovning bolasi погов. дочь - чужая добыча; дочь - отцу-матери не корысть (не кормилица); ◆ qiz koʻrar смотрины; ◆ qiz chiqarmoq, qiz uzatmoq, qizni erga или (kuyovga) bermoq выдавать дочь замуж; ◆ qiz qilib olmoq или ◆  qiz qilib asramoq удочерять.