qutqarmoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qut-qar-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QUTQAR- ' koʻngilsiz, ogʻir, xavfli holatdan xalos qil—'. Meni sharmanda boʻlishdan shu kishi q u t q a-r i b q o l d i. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz qut— feʼliga -qar orttirma qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan (ДС, 473), oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: qut- + qar = qutqar- > qutqär-. Mahmud Koshgʻariy nimagadir ja — rangsiz t undoshidan keyin bu qoʻshimchaning jarangli undosh bilan boshlanadigan —gʻar shakli bilan hosil qilingan soʻzni keltirgan: qutgʻardï (Devon, II, 224). Bundan qatʼiy nazar, manbalarda 'xalos boʻl—' maʼno — sini anglatgan qut— feʼli aks ettirilmagan. DSning 461- betida Mahmud Koshgʻariy lugʻati asosida (Devon, II, 341) qot— feʼli keltirilib, 'ostavlyat, pokidat, za — brasïvat' maʼnosini anglatishi aytilgan. Balki qutqar— soʻzini hosil qilishda ana shu qot— feʼli asos boʻlgandir.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Koʻngilsiz, ogʻir, xavf-li va sh.k. holdan chiqarmoq, xalos qilmoq. ◆ Azobdan qutqarmoq. Xijolatdan qutqarmoq. Ulimdan qutqarmoq. Sharmanda boʻlishdan qutqarmoq. Tilni tiygan boshni qutqarar. Maqol . m ◆ Xudo xayringizni bersin.. meni tashvishdan qutqaring. K. Yashin, «Hamza» .

2 Boʻshatmoq, chiqarib olmoq, ozod qil-moq. ◆ Qamoqdan qutqarmoq. n [Otam bilan onam:] Toza sharmanda boʻldik. Besh-olti yil-ga kestirib yuborsa, seni qanday qilib qut-qarib olamiz? P. Tursun, Oʻqituvchi.

3 Xalos, xorij qilmoq. ◆ Ichkilikbozlik-dan qutqarmoq. Qarzdan qutqarmoq.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚУТҚАРМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Feʼl[tahrirlash]

qutqarmoq qutqarmoq

Tillar[tahrirlash]

Ruscha ru

qutqarmoq
освобождать, вызволять; избавлять, спасать; выручать; ◆ qarzdan qutqarmoq освободить (избавить) от долгов; ◆ oʻlimdan qutqarmoq спасать от смерти.