shamol

Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

sha-mol

Etimologiyasi

Arabchadan - شمال - shimoliy shamol, sovuq shamol

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Havoning yer sathi boʻylab (gorizontal) harakati. ◆ Yoqimli shamol. ◆ Sovuq shamol. ◆ Qattiq shamol turdi. ◆ Tuyani shamol uchirsa, echkini osmonda koʻr. Maqol ◆ Shamol boʻlmasa, daraxtning uchi qimirlamaydi. Maqol ◆ Ochiq derazadan kirgan mayin shamol qizning.. ikki tola sochini boʻyniga, tomogʻining tagiga tegizib oʻynardi. Said Ahmad, „Bosh ogʻrigʻi“
Koʻkragiga shamol tegmoq - tang holatdan qutulib, erkin, yengil sharoitga chiqmoq, erkin nafas oladigan boʻlmoq. ◆ Sharoitlar yaxshilanib, oddiy xalqning ham koʻkragiga shamol tegdi.
Shamolga uchmoq (yoki ketmoq) - behuda ketmoq, sarf boʻlmoq ◆ ..ozgina yanglishsangiz ham, hamma qilganlaringiz shamolga uchadir. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“ ◆ Sultonali.. qilgan harakatlarining shamolga ketganini xotirladi. Abdulla Qodiriy, „Mehrobdan chayon“
Shamolga qarshi tupurmoq - oʻziga zarar, yomon oqibat keltiradigan ishni qilmoq. ◆ Bu bola xonning qamchisidan hayiq-madi.. muttasil shamolga qarshi tupuradi. Sa’dulla Siyoyev, „Avaz“
Shamolni ravo koʻrmaydi - nihoyatda ehtiyot qiladi; ardoqlaydi, e’zozlaydi. ◆ Otasi rahmatli, qariganimda koʻrgan bolam, deb shamolni ravo koʻrmagan bolasiga! "Sharq yulduzi"
Qanday (yoki qaysi) shamol uchirdi? - qanday sabab, nimaning sharofati bilan tashrif buyurdingiz, keldingiz? ◆ Darvozani Nuriddinning xotini Halovat ochdi: -E, keling, Nabijon aka, qanday shamol uchirdi? O. Husanov, „Doʻstlar“ ◆ E, qadamlariga hasanot.. qaysi shamol uchirdi?! "Mushtum"

Sinonimlari

yel.

Antonimlari

ШАМОЛ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

• Tofalarcha _kim : ӄат
• Tuvacha _tyv : хат
• Xakascha _kjh : чил
• Yoqutcha _sah : тыал

Ruscha _ru

shamol
ветер; // ветреный; ◆ yoqimli shamol приятный ветер; ◆ qattiq shamol turdi поднялся сильный ветер; ◆ qaysi shamol uchirib keltirdi? каким ветром вас занесло?; ◆ shamol boʻlmasa, daraxtning uchi qimirlamaydi погов. (букв. если ветер не дует, верхушки деревьев не качаются) соотв. нет дыма без огня; ◆ tuyani shamol uchirsa, echkini osmonda koʻr погов. (букв. уж если верблюда уносит ветер, то козу ищи в небе) когда достаётся большим, куда же маленьким деваться; ◆ shamol esayotir дует ветер; ◆ shamoldek tez быстрый как ветер; ◆ shamolga teskari tomon подветренная (заветренная) сторона; ◆ shamol tegirmon ветряная мельница, ветряк; ◆ shamol mashina веялка; ◆ 

• shamol qand обл. мятные конфеты; ◆ koʻkragiga shamol tegdi (букв. на его грудь повеяло ветром) он начал жить хорошо, он увидел свет.