unmoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

un-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

UN- 'erdan oʻsib chiq-’, ’koʻkar-’. Kashnich sepgan edim, u n i b chiqibdi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ö:n- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 530), oʻsha davrlardayoq avval ö: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ДС, 385), keyinroq ö unlisi ü unlisiga almashgan (ПДП, 440; De — von, I, 181); oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik bel — gisi yoʻqolgan: ö:n- > ön- > ün- > un-.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Rivojlanib, boshlangʻich poya va bargchalar hosil qilmoq; nish holati yuz bermoq (ekilgan urugʻ haqida). ◆ Oradan koʻp vaqt oʻtmadi, yangi nav urugʻ unib chiqdi. N. Safarov, «Don» .

2 Oʻsib chiqmoq, oʻsmoq. ◆ Yakkam-dukkam ungan makkajoʻxori nihollari, parvarish ni-maligini bilmay, qisilib yotibdi. "Mushtum" . ◆ Sahrolar qoʻynida chamanlar unib.. Uygʻun .

3 Yuzaga kelmoq, hosil boʻlmoq, yetish-moq. ◆ Qunt bilan oʻrgan hunar, Hunardan riz-qingunar. Maqol . ◆ Ter toʻkib mehnat qilsang, Yerdan hatto zar unar. Maqol . n ◆ Yer oʻtdi-mi, ular ham hozirdan bizga oʻtadi. Hammasi yerdan ungan narsalar.. "Sharq yulduzi" .

4 Jismoniy yetuk holga kelmoq, ul-gʻaymoq, yetilmoq. ◆ Otni toychaligida koʻrgan kishi, u ot boʻlgach, koʻrsa tanimaganidek, zshon ham oʻn yil ichida oʻsib, unib, tamom boshqa qiyofaga kirgan yigitni taniy olmadi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» .

5 Qistash, talab qilish, taʼsir koʻrsa-tish natijasida qoʻlga kirmoq (qarz, nasiya, ziyofat va sh.k. haqida). ◆ Qarz undi. shsh Ham-masini undiramiz. Qani, unmay koʻrsin-chi! P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Miroslav yutqizgan ziyofat unadigan boʻlibdi. H. Ahmar, Kim xaq?

6 Yaxshi natija bermoq, unumli boʻlmoq. ◆ Shoshganning ishi unmas. Maqol . n ◆ Endi, xoʻjayin, ish unsin desangiz, oshni peshinga damlatasiz. T. Alimov, «Jonim hiqildogʻimga keldi» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

УНМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Feʼl[tahrirlash]

unmoq un

Ruscha ru

unmoq
1 расти, произрастать; прорастать, всходить; уродиться; chigit unib chiqibdi хлопчатник пророс; Bunda paxta yaxshi unadi (Ойбек, «О. в. шабадалар») Здесь хорошо родится хлопок;
2 собираться, взыскиваться (о долгах); nasiya unmay turibdi долги не взыскиваются, не поступают;
3 спец. приниматься; chechak undi оспа привилась;
4 спец. солодеть.