yoʻymoq

Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yoʻy-moq

Etimologiyasi

YOʻY— ’oʻzicha maʼno ber-’, ’shunday boʻlsa kerak deb o‘yla— . Suvonjon cholning jim boʻlib qolganini jahldan tushdiga y oʻ y i b: "Oʻtogʻasi, qoʻchqorlarni haydab ketaveraymi?" — deb soʻradi sekin (Sunnatilla Anorboyev). Qadimgi turkiy tilda shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl asli yor- tarzida (ДС, 274) va yör-tarzida (ДС, 276) talaffuz qilingan, keyinchalik yor-shakli oxiridagi r undoshi y undoshiga almashgan: yor-> yoy-. Bu feʼl dastlab ’yech-’ maʼnosini anglatgan boʻlib, izohla—’, ’tushuntir—’ maʼnosi shu maʼnodan oʻsib chiqqan (ЭСТЯ, IV, 224).
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Biror narsa, hodisaning sabab yoki mohiyati, asosini oʻzicha talqin etmoq, taʼbirlamoq, nima bilandir bogʻlamoq, oʻshandan deb oʻylamoq, hisoblamoq. ◆ Tushni yaxshilikka yoʻymoq. ◆ Ona oʻgʻlidagi sabrsizlikni koʻrib, oʻqishga mehr qoʻyganligiga yoʻydi. Jonrid Abdullaxonov, „Xonadon“ ◆ Odatda odamlar tush koʻrib, uni boshqa bir boʻlajak hodisaga yoʻyadilar. Ozod Moʻminov, „Xiyobondagi uch uchrashuv“ ◆ Biroq, bu holni kunning sovugʻiga yoʻyish, tinchi buzilgan odamning injiqligi bilan taʼbirlash ham mumkin. Shukur Xolmirzayev, „Qil koʻprik“

Sinonimlari

izohlamoq

Antonimlari

ЙЎЙМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Feʼl

yoʻymoq

• Ozarbayjoncha: izah etmək

Ruscha _ru

yoʻymoq I
1 толковать, истолковывать; ◆ tushni yoʻymoq толковать сон; cholning xolisona gaplarini u oʻzicha yomonlikka yoʻydi простодушные слова старика он по-своему истолковал в плохую сторону;
2 поворачивать в другую сторону (ход дел), переводить (разговор) на другую тему; Gapni hazilga yoʻyish uchun Sidiqjon ham kuldi (А. Ќаћћор, «Ќўшчинор») Чтобы обратить разговор в шутку Сидикджан тоже засмеялся.

yoʻymoq II
уничтожать, ликвидировать.