yupanmoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

yu-pan-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

YUPAN- ’ovun—’, 'taskin top-’. Xolmurod bu odamlar orasida biroz yu p a n d i (Parda Tursun). Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi ’eʼtibor bermay qoʻy-’ maʼnosini anglatgan yuba- feʼliga ’oʻzlik’ maʼnosini ifodalovchi —n qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan (ЭСТЯ, IV, 240; Devon, III, 91); keyinchalik b undoshi p undoshiga, oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: yuba- + n = yuban- > yupan- > yupän-. Hozirgi oʻzbek talida yupä- feʼli mustaqil ishlatilmaydi, lekin yupät- feʼli bilan qiyoslaganda -t, -n qoʻshimchalari aniq ajraladi.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Yigʻlashdan toʻxtamoq; ovunmoq (goʻdak haqida). ◆ Bolalik ekan, yangi kiyim daragini eshitib, yupanib qoldim. I. Rahim, Olovkor. ◆ Bir yarim yashar chamasidagi bola goh yigʻlar, goh yupanib, onani emardi. Sh. Toshmatov, «Erk qushi» .

2 Taskin topmoq; ovunmoq. ◆ Xolmurod bu odamlar orasida bir oz yupandi. P. Tursun, Oʻqituvchi. ◆ Uylanmay yoshi oʻtib ketayotgan oʻgʻlining gohi qizlar haqidagi gaplari Sha-rofat xolaga hamma vaqt sirli bir quvonch bagʻishlar edi. Hozir ham shu fikr bilan yupanib.. oʻz ishlari bilan ovora boʻldi. A. Muxtor, Chinor.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЮПАНМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

yupanmoq
1 утешаться; успокаиваться; Xolmurod bu odamlar orasida bir oz yupandi (П. Турсун, «Ўќитувчи») Халмурад (находясь) среди этих людей немного успокоился;
2 униматься (напр. о плачущем ребёнке); bola yupandi ребёнок унялся, ребёнок перестал плакать, ребёнок успокоился.