baland

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Azerbaijan.svg Ozarbayjoncha (az)

Ot

baland

Flag of Karakalpakstan.svg Qoraqalpoqcha (kaa)

Ot

baland

Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ba-land

Aytilishi

Etimologiyasi

f. l', I. — yuqori

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 Pastdan yuqoriga tomon oʻlchami uzun; qadsi, boʻyi uzun; novcha.◆ Bsshnd minora. Baland devor. Baland tom. Boʻyi baland. Baland togʻ. n Ikki yogʻi baland togʻ — piyoda yursa, oyogʻi kuyadi. "Nurali".◆ Mashina bir baland tepa-ning orqasiga oʻtib toʻxtadi. S. Anorboyev, Hamsuhbatlar.

2 Yer yuzasidan yoki boshqa biror sathdan, nuqtadan yuqorida joylashgan.◆ Baland ostona. Baland tokcha. Toshkent dengiz sathidan 480 metr baland, tsh Hovuzdan yigirma qadamcha narida yerdan odam boʻyi baland koʻtarib solingan kattagina shiypon. Oybek, Tanlangan asarlar.

3 Kuch darajasi belgilangan meʼyordan ortiq, kuchli; yuqori.◆ Baland bosim. Baland harorat. Baland ovoz. n Isitmasi baland, bosinqirayapti. M. Ismoiliy, Fargʻona t.o. ◆ Yangasi ovozini baland koʻtarib shangʻilladi. M. Hazratqulov, Jurʼat.◆ Xotin ovozini baland chiqazishga qoʻni-qoʻshnidan andisha qilardi. S. Ahmad, Ufq.◆ Kulgi balandroq koʻtar&1di. A. Muxtor, Opa-singillar.

4 koʻchma Baʼzi belgi, xususiyatlarning ortiq, yuqori darajadaligini ifodalaydi. ◆ Qishloq qizining gʻururi baland boʻladi. "Yoshlik".◆ Mehnatdir tuproqdan bizni koʻtarib, Aziz boshimizni qilolgan baland. F. Gʻulom. B&shnd martabali mehmon yonboshlab sigara chekar, boshqalar kamtarlik bilan choʻkka tushib oʻtirardi. M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

5 Yer sathiga nisbatan yuqorida joylashgan nuqta; tepalik.◆ Arslon aka kranlar gurillagan balanddan tushib, atrofga qa-radi. S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.◆ Bu soʻzni eshitib oyim Margʻumon, Zina bilan tushib keldi balanddan. "Nurali".◆ Parisan, uchar-san, albatta koʻkka, Qirq gazdan yuqori balandga uchma. "Gulshanbogʻ".◆ Balandda, yul-duzli koʻkda, qayoqqadir samolyotlar uchib oʻtdi. Oybek, Quyosh qoraymas.

6 koʻchma Qadr-qimmatli, eʼzozli, yuqori.◆ Otaoʻgʻli boʻlsang, ota nomin baland tut. Maqol. n Mijgʻov va past, gʻiybat gaplardan Jajji sheʼrim qoʻyurman bashnd. A. Oripov.

7 koʻchma Unumli, samarali; moʻl, kup. ◆ Agar suv olib kelinsa, ming yillardan beri chorva qiylari qatlam-qapishm boʻlib ketgan bu joyda paxtadan eng baland hosil olsa boʻladi. S. Ahmad, Jimjitlik.

Baland kelmoq 1) ustun kelmoq, gʻolib chiqmoq.◆ -Ogʻzingizga qarabgapiring, gʻiybat qilib nima qildik? — Obidov baland kel-moqchi boʻlib boʻynini choʻzdi. S. Zunnunova, Olov.◆ Er baland keldi, choynakni chil-chil sindirdi. Gazetadan; 2) bir-biridan oshib tushmoq, bir-biridan oʻzmoq, past kelmas-lik.◆ Hay-hay.. bolalarim, bittang baland kelganda, bittang past boʻlsang-ku, olam guliston. I. Ahmedov, O. Tolipov, Kim ayb-dor? Baland oxurdan suv ichgan q. oxur. Balanddan kelmoq 1) oʻzini katta olib ga-pirmoq, katta ketmoq; 2) katta, yuqori narx qoʻymoq, meʼyoridan oshirib yubormoq. ◆ Buncha balanddan kelmang, past tushing. Sotasizmi axir, olaylik (Savdolashishda). Dimogʻi {yoki tumshugʻi) baland q. dimogʻ. Kibr-havosi baland Juda ham oʻziga ishongan, takabbur. Qoʻli baland 1) omadli, ishi yirik, omadi kelgan.◆ Bu yil moʻl hosil olsak, qoʻlimiz baland boʻlishini unutmang, azizim. Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli; 2) gʻolib kelgan, ustun chiqqan.◆ Ammo sugʻdiy-larning qoʻli baland kelib turgan bir payt-da gʻanim tomon Maroqanddan bir tuman miqdorida qoʻshimcha madad oldim. "OʻzME".


Sinonimlari

Antonimlari

БАЛАНД. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ot

baland (koʻplik balandlar)

OʻTIL

Ruscha ru

baland
1
высокий, возвышенный; // высоко; // вышина; высота, возвышенность; высокое место; ◆ ~da на высоком месте; ◆ ~dan turib с высоты; ◆ ~ minora высокий минарет;◆ ~ boʻyli odam человек высокого роста; ◆ ~ yer возвышенное место, возвышенность; ◆ ~ koʻtarmoq поднимать высоко; возвышать; ◆ ~ koʻtarilmoq подниматься высоко; вздыматься, взвиваться; ◆ samolyot juda ~ koʻtarildi самолёт поднялся на большую высоту (очень высоко); ◆ ~-pastlik неровная, пересечённая местность;
2 высокий, большой, сильный; // высоко; bemorning isitmasi (или issigʻi, temperaturasi)◆ ~ у больного сильный жар, высокая температура; ◆ temperatura juda ~ koʻtarildi температура очень повысилась; ◆ ~ narxlar высокие цены; ◆ u narxini ~ soʻrayapti он дорого просит; он заломил высокую цену;
3 перен. высокий; ◆ ~ martabali odam высокопоставленное лицо; ◆ martabangiz ~ boʻlsin! (букв. да будет высоким ваш чин!) желаю вам успехов по службе; ◆ ~ ruh bilan воодушевлённо, с воодушевлением, в приподнятом настроении;
4 высокий, громкий; // высоко, громко; ◆ ~ ovoz высокий голос; ◆ ~ ovoz bilan громким голосом, во весь голос; ◆ ovozni ~ qoʻyib громко, во весь голос; * uning qoʻli (или dasti) ◆ ~ 1) ему везёт; 2) инициатива в его руках; он побеждает, выигрывает; ◆ ~ kelmoq 1) преодолевать; побеждать, брать верх; 2) стараться переспорить, перекричать, не сдаваться; ◆ ~dan kelmoq дорого запросить; заломить высокую цену; ◆ kayfi ~ boʻlmoq быть сильно пьяным; ◆ tumshugʻi ~ koʻtarildi разг. он задрал нос, он заважничал.