banda

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Spain.svg Ispancha (es)

Ot

banda

Flag of Portugal.svg Portugalcha (pt)

Ot

banda

Flag of Italy.svg Italyancha (it)

Ot

banda

Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

banda I

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ban-da

Aytilishi

Etimologiyasi

BANDA Bu ot 'karam boʻl-' maʼnosini anglatadigan tojikcha bastan feʼlining (ТжРС, 51) band hozirgi zamon asosiga (ТжРС, 44) tojikcha -a qoʻshimchasini (ТжРС, 543) koʻshib hosil qilingan boʻlib, oʻzbek tilida 'takdiri Ollohning ixtiyoridagi kishi' maʼnosini anglatadi (OʻTIL, I, 78). Bu otdan bandalik mavxum oti yasalgan boʻlib, bu ot bilan 'vafot et-' maʼnosini anglatadigan bandalikni bajo qil- iborasi hosil qilingan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

\f. sj^j — qul, itoatkor; kamina

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 din. Olloh yaratgan, taqdiri uning qoʻlida boʻlgan kishi; Ollohning quli. ◆ Xudoning bandasi. m Tangri oʻz bandalari orasida gʻayratlisini yoqtiradi. "Hadis". ◆ Tangrining birodar bandalari boʻlinglar, oʻrtalaringda hasad, adovat, arazlash boʻl-masin. "Hadis".◆ Bandasi Ollohning irodasidan chiqa olma idi. S. Ahmad, Ufq.

2 s. t. Umuman odam, kishi.◆ Yaxshilikka oʻrgangan bir banda osonlik bilan oʻz yaxshi-ligini qoʻymaydir. A. Qodiriy, Kichik asarlar.◆ Hech vaqt hukmdorlar huzuriga bosh egibborgan banda emasmen. M. Osim, Karvon yoʻllarida.◆ Agar banda sidqidil bilan xudodan soʻrasa, tomchi oʻrniga daryo bagʻishlaydi. Oybek, Nur qidirib.

3 Kimgadir, biror kishiga qaram kishi; fuqaro.

Bandangiz yoki bandalari esk. Maktublarda yoki biror kishiga murojaatda oʻzini kamtar olish, murojaat qilinayotgan shaxsga hurmat bildirish shakli; kamina.◆ -Amirim, — dedi moʻysafid soqolini tutamlab, — bu xokisor bandangizning bir qoshiq qonidan keching. "Oʻzbekiston qoʻriqlari".◆ Dono tadbirni oʻrtaga soldingiz, pirim. Bandangizning fik-richa, Zahiriddin Muhammad Bobur Mirzoni qonuniy podshoh atab, muborak nomlarini xutbaga qoʻshiboʻqitmoq kerak! P. Qodirov, Yulduzli tunlar.

4 koʻchma Biror narsaga butun vujudi bilan berilgan kimsa.◆ Nafs bandasi. Pul bandalari. Jigʻildon bandasi. "Gʻilof bandasi". n -Nafs bandasi.. Birov ishdan kelsa, siz oshdan kelasiz, — dedi Meli polvon jahli chiqib.. P. Tursun, Oʻqituvchi.◆ Fabrikaga in qurgan bir hovuch "pul bandalari" ana shu shior ostida ishlaganlar. Gazetadan.◆ Lekin bir kun emas, bir kun jigʻildon bandasi Abdullayev bilan choʻtalchi Moʻminovlarning chuv tushishi turgan gap. "Mushtum".◆ -Sizning nazarin-gizda, hamma xotinlar latta-putta bandalari, shundaymi, — dedi Kumush Kamoliddinga. T. Jalolov, Oltin qafas.◆ Ozodlik maʼnosi bu emas, yolgʻon! Dollar bandasining soxta soʻzidir. R. Bobojon, Sheʼrlar.

5 koʻchma Oshiq, maftun, shaydo boʻlgan kishi haqida.◆ Qizning choʻlpon koʻzi traklarga oʻt yoqarkan, qora qoʻngʻir sochi taqimigaurib.. turganini koʻrgan har bir yigit unga banda boʻlar ekan. N. Safarov, Katta karvon yoʻlida. ◆ Uch yil boʻldi, muntazirman oʻzingga, Jonim banda yarqillagan koʻzingga. Poʻlkan, Hasan batrak.

</a>Xom sut emgan banda q. emmoq.

banda II

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ban-da

Aytilishi

Etimologiyasi

\umui. banda — toʻplam, tuda

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Opera va simfonik orkestrga qoʻshimcha cholgʻu ansambli sifatida kiritiluvchi puflama mis sozlar orkestri.◆ Banda ijro vaqtida sahna orqasiga joylashadi. "OʻzME".

banda III

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ban-da

Aytilishi

Etimologiyasi

ital. banda - toʻda

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Bos-qinchilik, oʻgʻrilik, zoʻravonlik, qotillik bilan shugʻullanuvchi qurollangan toʻda. ◆ Gitler bandalari.. bostirib kirgashyurida, Narzi maktabda oʻqir edi. N. Safarov, Olovli izlar.


Sinonimlari

Antonimlari

БАНДА. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

OʻTIL

Ot

banda (koʻplik bandalar)

Ruscha ru

banda
банда, шайка.

banda
1 рел. раб (божий); человек; ◆ xudoning ~si раб божий; ◆ gʻofil ~ раб божий, не знающий, что будет с ним завтра;
2 эпист. ◆  ~ngiz ваш покорнейший слуга, ваш раб;
3 подданный; ◆ 

  • qorin ~si раб своего желудка; ◆ gʻilof ~si книжн. человек в футляре (по рассказу Чехова).