birdan

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

bir-dan

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

BIRDAN 'kutilmaganda tez’, ’qoʻqqisdan’. Ertalab o i r d a n kuchli shamol hoʻzgʻalib, yomgʻir yogʻdi. Bu soʻz bir sonining -dän chiqish kelishigi qoʻshimchasini olgan shakli boʻlib, shu shaklida oʻzgarmas holda ravishga koʻch-gan: bir + dän = birdän. Bu ravish -i egalik qoʻshimcha-sini va -gä joʻnalish kelishigi qoʻshimchasini olgan shaklda ham ishlatiladi (Bu grammatik qoʻshimchalar oʻz-garmaydi): birdän + i + gä = birdänigä.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

rvsh. 1 Kutilmagan, xayolga kel-magan vaqtda; toʻsatdan, qoʻqqisdan.◆ Barmoq saraklatib, soʻzga ogʻiz juftlashi bilan, birdan yoʻtali tutdi. A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat.◆ Mamlakat Sanjarga qarab turib, birdan mehri tovlanib ketdi. Oʻ. Usmonov, Sirli sohil.◆ Bu uning qalbida birdan uygʻonib ketgan otalik tuygʻusi edi. P. Qodirov, Yulduzli tunlar.

2 Ayni bir vaqtda, baravar.◆ Ikkisi [Oftob oyim va Kumush] ham sachrab, Qu-tidorga qaradilar-da, birdan soʻradilar: -Nima, qanday sir? A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.◆ Hali mashinaning qorasi koʻzdan oʻchmasdan, birdan ikki samolyot paspiandi. Oybek, Quyosh qoraymas.

3 Bir yoʻla, birvarakayiga.◆ -Ha, ham-masini.. birdan olma, — sekin gapirdi Esh-voy, — bir boʻlagini ol. Oybek, Tanlangan asarlar.◆ U [Bobur] chorbogʻ chetidagi yalang-likdan boʻz otni choptirib chiqdi-yu, birdan jilovini qoʻyib yubordi. P. Qodirov, Yulduzli tunlar.

4 Darrov, tezda.◆ Foziljonning yuzidagi iljayish birdan gʻazabga aylandi. S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.◆ Birdan osh va oshni

18-Oʻzbek tilining izohli lugʻati

qatiqlash bahsi hammaning esidan chiqdi. A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.◆ Koʻzlari birdan jiqqa yoshga toʻldi. U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

БИРДАН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

birdan
= birdan(iga).