Kontent qismiga oʻtish

boʻron

Vikilug‘atdan olingan

Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

boʻ-ron

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

BOʻRON 'yogʻingarchilik bilan toʻzon aralash kuchli shamol’. B oʻ r o n tobora kuchayar edi. Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’shamol aralash kuchli yogʻin yogʻ-’ maʼno — sini anglatgan bora- feʼlidan -n qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 191); oʻzbek tilida a unlisi â unli — siga almashgan: bora- + n = boran > borân.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Toʻzon yoki qor-yomgʻir aralash esadigan shiddatli shamol.◆  Buri boʻronda quturar. Maqol.◆  wm Hamma yoqni qum boʻroni qopladi. Omon koʻrinmay qoldi. H. Nazir, Yonar daryo.◆  Qum boʻroni oʻtov kigizlarini, baliqchilarning toʻrlarini osmonda uchirib yurdi. A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.◆  Zar-garov toʻxtab, pastga tushdi. Atrof zim-ziyo, boʻron quturib koʻz ochirmasdi. A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat.

2 koʻchma Toʻxtamasdan yogʻ(il)ayotgan narsa. ◆ Toʻplarning oʻq boʻroni avvalgi kuch va gʻazab, qahr 6 wwh' samoda hukmron edi. Oybek, Quyosh qoraymas.

3 koʻchma Shiddatli, davomli harakat, oqim; toʻfon.◆  -Xalqning qudratiga, boʻroniga hech qanday togʻ dosh kelolmas! — dedi-da, Sultonmurod chiqib ketdi. Oybek, Navoiy. ◆ Nahot yovuz boʻron xasdek uchirgay? Qaynar to-mirimda otashin qonlar. "Guldasta".◆  Xalq qoʻshiqchilarni qarsak va qiyqiriq boʻroni bilan olqishladi. Oybek, O. v. shabadalar.

4 Ichki, ruhiy kechinmalar gʻalayoni, tugʻyoni.◆  Lekin ichidagi haligi jang boʻroni bir nafas ham tinmadi. "Mushtum".◆  Mana, oʻzingiz koʻrib turibsiz, shunaqa gaplardan keyin oshiq qalbida boʻron koʻtarilmaydimi? X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati. ◆ Qoʻzgʻaling, hey, his-tuygʻular boʻroni, Koʻpdan sizga koʻz tutardim umidvor. Dilshoda, Umidim.◆  Bu soʻzlar Yoʻlchining yuragida boʻron yasadi, u totli, zavqli hayajon bilan qal-tirardi. Oybek, Tanlangan asarlar.

5 koʻchma Xavf-xatar, dahshat.◆  Tinchlik daraxtini olovlardan, boʻronlardan asra-shimiz kerak. "Saodat". U◆  ne-ne daryolarning toʻlqinlarini oʻlim boʻronlari orasida kechib oʻtmadi. Oybek, O. v. shabadalar.◆  Senga na boʻronlar kor qila olur, Seni na yoʻqotib, bor qsh1a olur. A. Oripov, Yillar armoni.

6 koʻchma Balo, ofat, kulfat.◆  Nifoq boʻroni xarob etgan Xorazmni osonlikcha zabt etib, behisob oʻljalar olib kelganidan u xursand. M. Osim, Karvon yoʻllarida.◆  Ana oʻshanda koʻrasan Xorazmda fitna boʻronining boshlanishini. M. Osim, Karvon yoʻllarida. ◆ Xalqlar boshiga zulm boʻronini yogʻdirgan va ofatlar keltirgan sariq vabo — Gitler mashinasi zil ketdi. N. Safarov, Olovli izlar.

7 Boʻron (erkaklar ismi).

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

БЎРОН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

boʻron

Ruscha ru

boʻron
1 буран, въюга; буря; ◆ boʻron qush(i) буревестник;
2 перен. буря; revolyutsiya boʻroni революционная буря; ◆ his-tuygʻular boʻroni буря внутренних чувств;
3 Буран (имя собств. мужское).