boʻysunmoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

boʻy-sun-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

BOʻYSUN- ’itoat qil-’. Baʼzi xodimlar idora rahbarining koʻrsatmalariga boʻysunmay h oʻ y-d i. Bu soʻz asli qadimgi turkiy tildagi boyun su- bi — rikmasining (Devon, III, 266) bir soʻzga birlashuvi na — tijasida hosil boʻlgan; bir soʻzga birlashganidan keyin boyun soʻzining un qismi talaffuz qilinmay qoʻygan: boyun su- > boysu-; keyin ’oʻzlik’ maʼnosini ifodalov-chi —n qoʻshimchasi qoʻshilgan: boysu- + n = boysun- (КРС, 140). Qadimgi turkiy tilda su- feʼli ’ber-’ maʼnosini anglatgan, shunga koʻra boyun su- asli ’boʻyin ber-’ maʼnosini anglatgan va koʻchma maʼnoda ’itoat qil-’ maʼnosini anglata boshlagan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Birovning buyrugʻiga, topshirigʻiga itoat qilmoq; yoʻl-yoʻrigʻiga yurmoq.◆ Koʻpchilikka boʻysunmoq. shsh' Nachora, otaning hukmi vojib, uning irodasiga boʻy-sunmay ilojing yoʻq. S. Siyoyev, Otliq ayol. ◆ Tabiatning hech kimga boʻysunmaydigan, bi-rovdan soʻrab ham oʻtirmaydigan oʻz qonunlari bor. Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

2 Tan bermoq, rozi boʻlmoq, koʻnmoq. ◆ Taqdirga boʻysunmoq. mm -Rais oʻz soʻzlarida shunday nooʻrin, nohaq gaplarni aytdshshrki, bunga indamay qoʻya berish nohaqlikka boʻy-sunish boʻlar edi, — dedi Elmurod. P. Tursun, Oʻqituvchi.◆ Zotan, "fotiha" oʻqilgandan soʻng, taqdirga boʻysunishdan boshqa chora qoladimi — surishtirishning biron foydasi boʻladimi ? Oybek, Tanlangan asarlar.

3 koʻchma Tobe, qaratilgan, yoʻnaltiril-gan boʻlmoq, xizmat qilmoq.◆ Butun ish pax-tani oʻz vaqtida yigʻib-terib olish vazi-falariga boʻysunishi kerak. n Gapning boshqa boʻlaklarga boʻysunmay, ergashmay, oʻzaro mos-lashib kelgan boʻlaklari bosh boʻlak deyiladi. "Oʻzbek tili darsligi".

4 Qaramogʻida, rahbarligi ostida boʻlmoq; itoat qilmoq.◆ Quyi davlat udopaiiapu yuqori idoralarga boʻysunadi. m U oʻziga boʻy-sungan komandirlarga vazifani sodda, rav-shan tushuntirdi. Oybek, Quyosh qoraymas. ◆ Axir, u bevosita yuqoriga boʻysunadi. E. Sa-mandarov, Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

БЎЙСУНМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

OʻTIL

Feʼl[tahrirlash]

boʻysunmoq boʻysunmoq