chama

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Portugal.svg Portugalcha (pt)

Hol

chama

Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

cha-ma

Aytilishi

Etimologiyasi

CHAMA ' moʻljal', 'taxmin'. Chamangda shu qovun necha kilo keladi? Bu ot asli chama tarzida ta — laffuz qilingan boʻlib (КРС, 852; ССТТН, I, 464), ho — zirgi oʻzbek tilida a unlilari ä unlilariga almashgan: chama > chämä. Bu soʻzning dastlabgi maʼnosi ' oʻlchov',

' meʼyor' boʻlgan (UTILda bu maʼno ikkinchi maʼno si — fatida berilgan), 'moʻljal' maʼnosi shu maʼnodan oʻsib chiqqan.

   CHANA 'qor ustida sirpanib yuradigan changʻili

arava(cha)'. Chananing ustida bir xizmatkor bilan Mansurboyning oʻgʻli Fazliddin oʻtiribdi (O.Hasanov). Bu ot asli yasama boʻlib, uning oxiridagi —a qismi ot yasovchiga teng. Changʻi soʻzi bilan qiyoslashdan maʼlum boʻladiki, har ikki soʻz chaŋ— feʼlidan yasalgan, lekin bu feʼlning maʼnosini aniqlash qiyin (' sir-gʻan-' kabi maʼnoni anglatgan boʻlsa kerak). Shu asosda chana soʻzi tarkibini chaŋ— feʼlidan —a qoʻshimchasi bi-lan yasalgan, keyinchalik ŋ undoshi n undoshiga, a un — lilari ä unlilariga almashgan deb izohlash mumkin: chaŋ- + a =chaŋa > chana > chänä. Bu ot soʻzlashuv nutqida chena tarzida talaffuz qilinadi (bunda birinchi boʻgʻin-dagi a unlisi ye unlisiga almashadi). UTIAda chana soʻzi ruscha sani soʻzidan yuzaga kelgan deb notoʻgʻri koʻrsa-tilgan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 Oʻlchov, meʼyor. ◆ Har bir ishning chamasi bor, Har daryoning kemasi bor. Maqol .

2 Moʻljal, taxmin. ◆ Chamamda soat uch boʻl-di. Chamangda shu qovun necha kilo keladi ? n ◆ Ularning [odamlarning] chamalaricha, bu yer-larda ish hali uch-toʻrt kunga yetib ortardi. "Sharq yulduzi" .

3 mod. s. Mening fikrimcha: shekilli. ◆ Chamamda, qiz oʻsha tomonga burilib oʻtirish-ni istardi. "Yoshlik" . ◆ Lashyu mening keli-shimdan hayron boʻldi chamamda. M. Qoriyev, «Oydin kechalar» .

Chama son tlil. Chama, taxmin bildiruv-chi son. ◆ Chama son bilan aniqlash esa ilmiy informatsiyaning xarakteriga umuman mos kelmaydi. "OʻTA" . Chamaga keltirmoq yoki chama olmoq Payt poylab turib amalga oshir-moq, qilmoq. ◆ Ali polvon bshgan bel olishdim! Xumpar kurashning hadisini xoʻp olgan ekan. Meni bir necha vaqt aylantirib yurdi, soʻng-ra chamaga keltirib, yonboshiga olmoqchi va yergaurmoqchi boʻldi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» .


Sinonimlari

Antonimlari

ЧАМА. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ot

chama (koʻplik chamalar)

OʻTIL

Ruscha ru

chama
предположение; прикидка, приблизительный расчёт; примерное, приблизительное определение (какой-л. величины); ◆ (mening) ~mda как я предполагаю, по моему предположению; ◆ soat uchlar ~si edi было примерно три часа; было около трёх часов; ◆ 20 yoshlar ~sidagi yigit молодой человек лет двадцати; ◆ ~ son грам. неопределённое числительное; ◆ ~ qilmoq прикидывать; ◆ har bir ishning ~si bor, har daryoning kemasi bor посл. каждое дело имеет свою меру, каждая река - свои корабли.