dumbul

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

dum-bul

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

DUMBUL Bu sifat ТжРСga shu shaklidan dunbul shakliga havola bilan kiritilgan, maʼnosi 'pnshgan', 'etilgan' deb izohlangan (139). OʻTILga dumbul shaklida kiritilib, maʼnosi 'etilib pishmagan' deb izoxdangan (I, 236). Tovush tarkibida n tovushi m tovushiga almashgani toʻgri; lekin ikki lugʻatda maʼnosi jiddiy farq bilan izoxdangani ajablanarli. Bu sifatga OʻTILda berilgan maʼno taʼrifini toʻgʻri deyish lozim.•
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.


Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

\f. — toʻliq pishmagan

don, dukkak] 1 Donli ekinlar, mevalar-ning taʼm kirib qolgan, lekin hali yetilib pishmagan holati. ◆ Hali dumbul shaftoli-larning shoxlari yerda. Oybek, «O» .v.shabadalar. ◆ Chol kuroq dasturxon yozib, sopol taqsimchada dumbul oʻrikdan koʻydi. T. Malik, «Qadr» .

2 Hali qotmagan, sutmi-qatiq boʻlib qolgan (don haqida). ◆ Dumbul joʻxori. sht Bir tanobcha yerga joʻxori ekilsa, dumbul boʻlmas-dan tamom boʻlar edi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Nusratbek yoʻl chetidagi mayda bargli gul-larning yaprogʻini titkilab oʻtayotganda, kungabokar dumbulining hidi ankidi. S. Nurov, «Maysalarni ayoz urmaydi» . ◆ Boshoklar chaykalar, dumbulroq lekin, Dumbul boshoq-larda hali sut donlar.. Mirtemir, «Asarlar» .

3 koʻchma Aqlsizroq, tentaknamo, devo-nasifat. ◆ Dumbul odam, n ◆ Xoʻp, bu odamning bugun koʻli uzun. Ertaga surobi toʻgʻri boʻlgach, bu dumbul erkatoy nima kiladi? "Yoshlik" . ◆ Yaramas, bizni hakorat qildi! "Dumbulsan!" dedi. Mirmuhsin, «Meʼmor» .

4 Hayot tajribasi boʻlmagan; xom, gʻoʻr. ◆ -Oʻqishga hafsala qolmadimi ? -Hafsala-ku bor-a, — dedi Xoldor nimalarnidir eslab, — ammo oʻylab karasam, dumbul ekanman, pish-gunimcha shoshirmang. I. Rahim, «Zangori kema kapitani» . ◆ Bu zamonning dumbul kizlari na-ridan-beri bir ish qilib koʻyishadi-da, keyin ohurib, chapak chalib kolishadi. Mirmuhsin, «Umid» . ◆ Afsuski, ayrim nashriyot va redaksiya-larda gʻoyat masʼuliyatli ishlar chalamulla, dumbul muharrirlar koʻliga topshirib koʻyil-gan. "Yoshlik" .

5 koʻchma Mazmunan pishiq-puxta emas; xom; qiyomiga yetmagan. ◆ Dumbul asardan fazi-lat kidiradigan estetik noʻnoq tanqidchilar faoliyatiga chek koʻyish lozim. Gazetadan . ◆ Shoirning “Sevgi sirlari ” toʻplamida qiyo-miga yetmagan, dumbul sheʼrlar uchrab turadi.. Gazetadan .


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ДУМБУЛ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

dumbul
1
недозревший, зелёный (о фруктах);
2 молочно-восковой спелости (о зерновых культурах); ◆ makkajoʻxori ~ boʻlibdi кукуруза достигла молочно-восковой спелости;
3 перен. ненормальный;◆ ~ odam ненормальный человек;
4 перен. неопытный, зелёный.