ip

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

Ot

ip

arqon, ip


Flag of Gagauzia.svg Gagavuzcha (gag)

Ot

ip

Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ip

Aytilishi

Etimologiyasi

IP 'tolalarni eshib tayyorlangan ingichka tikish buyumi’. Oh i p tamom boʻlib holibdi. Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot yip tarzida aitilgan boʻlib (Devon, II, 288), eski oʻzbek ti — lida soʻz boshlanishidagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan (ТРС, 279): yip > ip.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.
1 Paxta, xom ipak, zigʻir, jun va sh. k. tolasidan ingichka qilib yigirilgan yoki yigirilmagan tikuv, toʻquv materiali. Pishiq ip. Xom ip. Mashinaga ip solmoq. Ip gazlama. sht [Alioxun

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

◆ Bir necha minutdan soʻng turib.. ignani oldi, qayerdandir ip topib, eski, seryamoq koʻylagining yirtigʻini tikish-ga oʻtirdi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Buni sotib, charm, ip, sirach, mum singari kosib-chilik uchun kerakli ashyolarni oladi. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

2 Umuman, bogʻlash, oʻrash va sh. k. maqsad-lar uchun qoʻllanadigan narsa (maye., shnur, kanop, chilvir). ◆ Botinka ipi. Mard yigit qoʻlida ajdar oʻladi, Nomard odam ipni aj-dar biladi. Maqol . n ◆ Togʻasi, soʻyilgan qoʻyning ipini oldi-yu, shoshib, tashqariga chiqib ketdi. M. Ismoiliy, «Fargʻona t» . o.

3 Pay, ichak va sh. k. dan cholgʻu asboblari uchun tayyorlangan tor. ◆ Meli polvon.. dutor-ga achchiq qilib soʻzladi: -Seni oʻylab topgan Aflotunni koʻp aqlli odam oʻtgan deydilar-u, faqat ipingni uzilmaydigan qilib yasash-ga aqli yetmabdi-da. P. Tursun, «Oʻqituvchi» .

4 koʻchma ayn. rishta 3. ◆ Doʻstlik ipi. Mu-habbat ipi. n ◆ Doirachi, raqqosa va sozanda-lar oʻrtasida tomoshabin sezmaydigan nozik aloqa ipi mavjud. T. Obidov, «Yusufjon qiziq» . ◆ Hayotning koʻngli choʻkib ketdi, lekin joni chiqib qolgan umid ipini uzgisi kel-madi. Faqat kallasini qimirlatib, "xoʻp" deb qoʻya qoldi. M. Ismoiliy, «Fargʻona t» .o.

5 koʻchma Yoʻl, chiziq, xat. ◆ Uzoqda, kecha-ning qora chodiriga burkangan daraxtlar us-tidan.. oʻqlar.. havoda olov ip chizib uchardi-lar. Oybek, «Quyosh qoraymas» .

Burnidan ip oʻtkazmoq Aytganiga, ayt-gan yoʻliga yuradigan qilmoq. ◆ Nasihat qil-mang menga. Burniga ip oʻtkazaman, deboʻyla-mang. S. Zunnunova, «Uzilgan ip» . ◆ Bolaginam-ga ega chiqib, burnidan ip oʻtkazib oldi bu dogʻuli. S. Ahmad, «Choʻl burguti» . Ip esholmay-di Teng yoki bas kela olmaydi. ◆ Sizning sar-polaringizni kiygandan keyin biram ochilib ketdiki.. jannatdagi huru gʻilmonlar ham uning oldida ip esholmaydigan boʻlib qoldi-lar. B. Rahmonov, «Mardlar qissasi» . Ipidan ignasigacha Butun tafeiloti bilan, may-da-chuydasigacha; batafeil. ◆ Siz ayting, axir, siyosatni ipidan ignasigacha bilasiz, men nima qilsam boʻladi endi? P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Kechqurun otam ishdan qaytgach, onam yigʻlab-yigʻlab, voqeani ipidan ignasigacha aytib ber-di. H. Tursunqulov, «Hayotim qissasi» .


Sinonimlari

Antonimlari

ИП. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ot

ip (koʻplik iplar)

Ruscha ru

ip
1 нить, нитка, нитки; ◆ ~ gazlama хлопчатобумажная ткань;◆ ~ gazlama sanoati хлопчатобумажная промышленность; ◆ ninaga ~ taqmoq (или oʻtkazmoq) вдевать нитку в иголку; ◆ ~ eshmoq сучить нить; свивать нитку; ◆ ~ solmoq 1) наматывать нить (на челнок); 2) вставлять челнок в машину;
2 шнур, шнурок; ◆ botinka ~i шнурок ботинка;
3 перен. узы; ◆ muhabbat ~lari нити любви;
4 струна (музыкального инструмента); ◆ 

  • burnidan ~ solib tortmoq (или oʻynatmoq) (букв. продёргивать через нос шнурок) мучить, издеваться; согнуть в бараний рог; ◆ ~idan ignasigacha см. igna; ◆ ~ni uzib yerga tashlamoq (букв. оборвав нить, бросить на землю) решить раз и навсегда, покончить решительно (с чем-л.); ◆ uning oldida hech kim ~ esholmaydi (букв. никто не сможет вить нити перед ним) никто его не перещеголяет (в чём-л.); ему нет равных; никто не сможет сравняться с ним (в чём-л.).