kemtik

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

kem-tik

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

KEMTIK ' narsaning uchgan, kertilgan joyi'. Supa chetidagi oʻchohda .. joʻmragi k ye m t i k humgʻon hophogʻini koʻtarib bahir-bahir haynardi (Sh.Toshma-tov). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ' gʻajil-', 'ker-til-' maʼnosini anglatgan kem- feʼlining (ЭСТЯ, III, 19) -(i)t orttirma qoʻshimchasi bilan hosil qilingan shaklidan —(i)k qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik ikkinchi boʻgʻindagi tor unli talaffuz qilinmay qoʻygan: (kem— + it = kemit-) + ik = kemitik > kemtik.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Predmetning uchgan, sin-gan, kertilgan, buzilgan, nuragan joyi. ◆ Sanam bogʻ adogʻidagi kemtikdan oshib, egasi koʻchib ketib, huvillab qolgan qoʻshni boqqa tushdi, Sh. Xolmirzayev, «Toʻlqinlar» . ◆ Darha-qiqat, uning chap qulogʻi kemtik. Oʻq olib ketgan. S. Ahmad, «Hukm» . ◆ Supa chetidagi oʻchoq-da, qop-qorayib, joʻmragi kemtik qumgʻon qopqoqni koʻtarib, baqir-baqir qaynardi. Sh. Toshmatov, «Erk qushi» .

2 koʻchma Yetishmaydigan, toʻlmay qolgan joy; yetishmovchilik, kamchilik, nuqson. ◆ Bunaka ayol bilan umrining oxirigacha yashab boʻladimi? Hayotning nukul kemtik tomoni-ni koʻradi. S. Nurov, «Narvon» . ◆ Fakat hisob-kitobingizda emas, ishlaringizda ham chal-kashliklar, kemtiklar bor.. H. Nazir, «Koʻkterak shabadasi» .


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

КЕМТИК. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]