kishan

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

ki-shan

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

KISHAN 'oyoq, qoʻllarni erkin harakat qila ol— maydigan qilib solinadigan boʻgʻov'. Boyagi erkak mah— buslarning hoʻllaridagi kishanlarni ochdi (Mirzakalon Ismoiliy). Bu ot qadimgi turkiy tildagi 'ikki aʼzoni (oyoqni) bir-biriga qisqa oraliq bilan bogʻla-' maʼnosini anglatgan kishä— feʼlidan (ПДП, 394; Devon, III, 283; DS, 310) —n qoʻshimchasi bilan yasalgan (ПДП, 394; DS, 310): kishä- + n = kishän.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Otning ikki oldingi oyogʻiga (erkin yurishga imkon bermaslik uchun) solinadigan boʻgʻov, zanjir.

2 Oyoq, qoʻl, boʻyinga solib, qulflab, band qilib qoʻyiladigan, temir halqalar-dan ishlangan maxsus moslama. ◆ Nabi Far-hodning qoʻl-oyogʻiga bogʻlangan oddiy kishanni ochdi va boʻgʻovli kishanlardan birini olib, uning buti va boʻyniga urdi. S. Ayniy, «Qul-lar» . ◆ Soldat kalitni berdi. Boyagi erkak mah-buslarning qoʻllaridagi kishanlarni ochdi. M. Ismoiliy, «Fargʻona t» . o.

3 koʻchma Umuman, erkin harakatga yoʻl qoʻymaydigan narsa, toʻsiq, gʻov. ◆ Ammo So-hib qori bilan Bozorovlar unga kishan boʻlma-salar bas edi! I. Rahim, «Chin muhabbat» . ◆ U vaqtda ot, sigir.. tushunmaslik oyogʻimga kishan boʻlgan ekan. A. Qahhor, «Qoʻshchinor chirokdari» . ◆ Zebu ziynat, oʻyin-kulgiga oʻrgan-gan xotin uchun bola oyoqning kishani boʻlib tuyulardi. S. Ahmad, «Qadrdon dalalar» .

Kishan(ga) solmoq (yoki urmoq) Kishan-li holatga solmoq, kishanband qilmoq; kishanlamoq. Zulmga qarshi soʻzlagani uchun, dehqonlarga yer talab qilgani uchun u ni ki-shanga solishdi. Oybek, Nur qidirib. ◆ Bir necha soldat kelib, mahbuslarni ushladi. Yaso-vul hammasining qoʻliga kishan urdi. M. Ismoiliy, «Fargʻona t» . o.

Antonimlari[tahrirlash]

КИШАН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ot[tahrirlash]

kishan (koʻplik kishanlar)

Ruscha ru

kishan
1 путы;
2 кандалы, оковы, цепи; ◆ qullik ~lari оковы рабства; ◆ ~ solmoq (или urmoq) 1) путать, стреноживать (лошадей); 2) заковывать в кандалы, надевать оковы.


Flag of Karakalpakstan.svg Qoraqalpoqcha (kaa)
[tahrirlash]

Ot[tahrirlash]

kishan