oʻzak

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

oʻ-zak

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

OʻZAK 'oʻsimlik tanasining uzunasiga ichki oʻrta qismi’. Arra charxining aylanishi oʻ z a k k a bor— ganda sekinlashdi. Bu ot ö:z soʻzining 'tananing ich qismi’ maʼnosidan (ЭСТЯ, I, 506: öz 4) kichraytirish maʼnosini ifodalovchi -(ä)k qushimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 510); keyinchalik ö: unlisining choʻ ziqlik belgisi (КРС, 588), oʻzbek tilida yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: ö:z + äk = ö:zäk > özäk > ozäk.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Oʻsimlik poyasi va ildizining koʻpincha yumshoq toʻqimadan iborat boʻladi-gan ichki qismi. Tolningoʻzagi.

2 shv. Daraxt, buta kabilarning tanasi; poya. Gʻulomjon oʻrikning keksa, yoʻgʻon oʻzagi-ni ushlab turib toʻxtadi. M. Ismoiliy, Fargʻona t. o. Sumba qildim irgʻayning oʻzagi-dan. "Oq olma, qizil olma".

3 Ildizmevaning (yogʻoch oʻzagiga oʻxshash) oʻrta qismi. Sabzining oʻzagi.

4 tex. Elektromagnit va sh.k. ning ichiga, oʻrtasiga oʻrnatilgan qism; sterjen. Elektromagnit oʻzagi.

5 tlsh. Soʻzning asl maʼnosini bil-dirib, yangi soʻz yasalishiga asos boʻladigan, soʻz yasovchi qoʻshiladigan eng kichik qism; soʻz yasalish asosi.

6 koʻchma Biror narsaning eng muhim, asosiy qismi; asos, mohiyat. Ular [ayollar] oilaning oʻzagi va fayzigina emas, balki jamoatchilik hayotida ham alohida oʻrin egallaydilar. Gazetadan. Mening nazarimda, oʻrtoq Mardiyev, biz qilayotgan ishning oʻzagi bitta! Umumxalq, umumdavlat manfaati. S. Karomatov, Soʻnggi barxan.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЎЗАК. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

oʻzak
1 сердцевина; qaragay oʻzagi сердцевина сосны;
2 тех. стержень, сердечник; elektromagnit oʻzagi сердечник электромагнита;
3 гром. корень; soʻz oʻzagi корень слова;
4 перен. основа; ядро; elektrlashtirish - kommunistik jamiyat ekonomikasining oʻzagidir электрификация составляет основу экономики коммунистического общества; partiya oʻzagi партийное ядро.