oʻyin

Vikilug‘at dan olingan
(o'yindan yoʻnaltirildi)


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

oʻ-yin

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

OʻYIN ’tana, oyoq, qoʻl va qosh-koʻzlarni kuyga mo — nand holda goʻzal harakatlantirish’, ’raqs’. Qoʻshihdan soʻng oʻ y i n boshlandi. Bu ot asli qadimgi turkiy tilda ’sakrash harakatini qil-’ maʼnosini anglatgan oy- feʼlidan -(u)n qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 435; Devon, I, 113; DS, 366); oʻzbek tilida bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinidagi u unli i unlisiga almashgan: oy—gʻ un = oyun > oyin. Bu ot dastlab ’sakrash harakatlari’ni bildirgan, ’raqs’ maʼnosi keyin yuzaga kelgan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Koʻngil ochish, dam olish, tar-biyalash maqsadida qilinadigan erkin ha-rakat yoki mashgʻulot. ◆ Bolalar oʻyini. sht Koʻcha tutash balchiq boʻlganidan bolalarning oʻyini tugul, yurishiga ham imkon yoʻq edi. Oybek, Tanlangan asarlar. ◆ ..keng maydonda shovqin-suronli qish oʻyinlari: baland tepadan sir-panishlar, dumalashlar, chenalarda uchishlar.. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

2 Boshqalar bilan musobaqa qilish uchun maʼlum qoidalar asosida oʻtkaziladigan mashgʻulot. ◆ Futbol oʻyini. Shaxmat oʻyini. Estafeta oʻyinida qizlar komandasi yutib chiqdi. m ◆ Jon-dilim futbol emasmi, qizni ham unutib, butun xayolim oʻyinda boʻlib qol-di. Gazetadan.

3 Oʻrtaga pul yoki narsa tikib oʻtkazi-ladigan mashgʻulot; qimor. ◆ Otam oʻyin qi-zigʻida yutqazishga yutqazib qoʻyib, keyin oʻzini urdi, peshonasini yordi, yigʻladi. M. Ismoiliy, Fargʻona t. o.

4 Ritmik harakatlar va mimikalar uy-gʻunligidan iborat sanʼat; raqs. ◆ Oyoq oʻyini. Shoʻx oʻyin. Kavkazcha oʻyin. a ◆ Oʻyin ham bir turli nazokat kasb etib, Gulsunbibi yoʻr-gʻalay ketdi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

Oʻyinga tushmoq Biror raqsni ijro et-moq. ◆ Havaskor hofizlar qoʻshiq aytdi, shoʻx yigitlar oʻyinga tushdi. S. Yunusov, Kutil-magan xazina.

5 koʻchma Parvoz vaqtida shox urib (tash-lab) qilinadigan yengil, yoqimli harakat. ◆ Kabutar oʻyini.

6 s. t. Spektakl, konsert, sirk tomo-shasi va sh.k. ◆ Bular teatrning oldiga kel-ganlarida, oʻyin boshlanshiiga uchinchi qoʻngʻi-roq ham berilgan edi. Oydin, Fonar tagida.

7 koʻchma Betartib, biroq oʻziga xos jo-zibali harakat (hayvon va narsalar haqi-da). ◆ Shabada oʻyini. n ◆ Gʻazab bilan hayqirib boʻron, Balki qilar ming turli oʻyin. Gʻay-ratiy. ◆ Baliqlarning bunday oʻyinini endi koʻrib turgani!\. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar.

8 koʻchma Ermak tarzidagi harakat, qi-liq va sh.k. ◆ Achchiq oʻyin shirin turmushni bu-zar. Maqol. ■■ ◆ Har holda, taqdirning bun-chalik oʻyinlari turgan bir zamonda biz nima ham qila olar edik. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. ◆ U muhabbatni oʻyin deb hisoblaydi. S. Karomatov, «Oltin qum» . ◆ Xat senga oʻyin boʻlib qoldimi?! H. Nazir, Soʻnmas chaq-moqlar.

Oʻyin qilmoq Oʻyin, mazax tarzidagi ha-rakat, qiliq qilmoq. ◆ -Voy yuragim, voy-voy, — deb atay yerga agʻnab, ogʻzidan oq koʻpik chiqara boshladi. Uning oʻyin qilayotganini Meʼmor sezib turardi. Mirmuhsin, Meʼmor.

9 s. t. Unchalik qiyin, mushkul boʻlmagan ish haqida. ◆ Qizniki — qiyin bilan, oʻgʻilniki oʻyin bilan bitar. Maqol.

10 s. t. Suyugʻoyoq, buzuq ayol haqida.


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЎЙИН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ot[tahrirlash]

{{|oʻyin|face=bosh|tili=uz}} (koʻplik oʻyinlar)

Ruscha ru

oʻyin
1 игра; ◆ bolalar ~i детская игра; ◆ futbol ~i игра в футбол;
2 партия (в какой-л. игре); ◆ 15 ~dan 11 yutuqqa ega boʻlmoq выиграть 11 партий из 15;
3 танец, пляска; ◆ oyoq ~i танец, пляска; ◆ ~ qilmoq 1) устраивать (какую-л.) игру; 2) танцевать; плясать; устраивать танцы; 3) разыгрывать (кого-л.), подшутить (над кем-л.); устроить шутку; ◆ ~(ga) tushmoq танцевать, плясать; пускаться в пляс; ◆ 

  • ot ~ уст. 1) цирк; 2) карусель; ◆ soʻz ~i игра слов.