qoplamoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

qoplamoq 1[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qop-la-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QOPLA— 'ustini oʻra—'. Adirlarni oʻt-oʻlan va chechaklar q o p l a d i. Bu feʼl eski oʻzbek tilida qap otining 'gʻilof', 'jild' maʼnosidan (Devon, III, 160) —la qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik birinchi boʻgʻindagi a unlisi â unlisiga, ikkinchi boʻgʻindagi a unlisi ä unlisiga almashgan: qap + la = qapla > qâplä—.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

Ustini yoki hamma yogʻi-ni qamramoq, burkamoq, bosmoq. Koʻk yuzi-ni bulut kopladi. Xonani tutun kopladi. Butun byurliqni korongʻilik kopladi.

2 Sathini, yuzasini, betini egallamoq; band qilmoq. Suv betini muz kopladi. Qir-larni yam-yashil maysalar kopladi. Dalalar-ni qor kopladi. n Ustini qovjirok oʻt-lar, sargʻish qamishlar koplagan koʻhna kobr-lararo kezdi. S. Siyoyev, Avaz.

3 koʻchma Qamrab, egallab olmoq (mavhum narsalar haqida). Uning boshini turli fikr-lar, rejalar kopladi. Oybek, Navoiy. ◆ Mu-rodning kolbini xijolat aralash sevinch qopladi. T. Ashurov, «Oq ot» . ◆ Eʼzozxonning koʻng-lini allakanday shubhalar, sovuk vahimalar qoplab, oʻzini behol sezdi. H. Gʻulom, «Mashʼal» . ◆ Qiz butun vujudini toʻsatdan qoplagan ogʻ-riq bilan onasini xotirlaydi. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

4 Biror narsa sirtini, betini, ustini boshqa narsa bilan oʻramoq, sirtiga, beti-ga, ustiga boshqa narsa sirmoq, yopishtir-moq, toʻshamoq, yotqizmoq. ◆ Devorga marmar plitalar qopladik. Divanga duxoba qopla-moq. Yoʻlni asfalt bilan qoplamoq.

Koʻrpa qoplamoq 1) koʻrpa tikmoq, koʻrpa tayyorlamoq. Toʻy uchun yangi koʻrpalar qop-lamoqchi boʻladilar, partoʻshaklar olmoqchi boʻladilar. A. Qodiriy, Utgan kunlar; 2) koʻr-paning avra-astari orasiga paxta solmoq. Unsin xola qizining uch yangi koʻrpasini qop-lab, qaviqdan chiqardi. A. Hayitmetov, Unsin xola.

5 Toʻsmoq, berkitmoq; egallamoq. ◆ Qoʻli bilan ogʻzi-burnini qoplamoq. n ◆ Safarov supadagi kigizni tortib, alanganing ustini qopladi-da, yugurib, tashqariga chiqdi. A. Qahhor, «Koʻr koʻzning ochilishi» . ◆ Eshik ochi-lib, barzangiday yigit chiqdi, gavdasi bilan eshikni qopladi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Moʻysafid domla butun devorni qoplagan katta doskaga temalarni yozishga kirishdi.

O. Yoqubov, Muqaddas.

6 Talab, ehtiyojga yetarli boʻlmoq. ◆ Ular-ning topgan pullari roʻzgʻor ehtiyojini zoʻr-gʻa qoplardi. S. Abdulla, «Mavlono Muqi-miy» . ◆ Yashinning daromadi ehtiyojimizni qoplamasdi. H. Nosirova, «Men oʻzbek qizi-man» .

7 koʻchma Yoʻqotilgan yoki yetishmaydigan narsa oʻrniga oʻrin boʻlmoq, oʻrnini toʻl-dirmoq, bosmoq. ◆ Zararni qoplamoq. Qarzni qoplamoq. n ◆ Dehqonning ming mashaqqat bilan ekib olgan hosili xarajatni qoplay olmasdi. N. Safarov, «Olovli izlar» . ◆ Shuning uchun butun chiqimini qoplaydigan davlat toʻplamasa boʻlmaydi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» .

Yuziga (yoki betiga) charm qoplamoq q. charm.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

qoplamoq II[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qop-la-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

Qopga solmoq, qopga joylamoq. ◆ Bugʻdoy qoplamoq. sht Bu kishilar sabzi kovlab, qoplamoqda edilar. Gʻ. Gʻulom, «Shum bola» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚОПЛАМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

OʻTIL

Feʼl[tahrirlash]

qoplamoq qoplamoq

Ruscha ru

qoplamoq I
1
покрывать, закрывать, прикрывать; dalalarni oʻt qopladi поля покрылись травой; ◆ bronza (bilan) qoplamoq бронзировать;
2 покрывать, обшивать; ◆ koʻrpa qoplamoq шить (стегать) одеяло; ◆ gʻilof (bilan) qoplamoq натягивать чехол;
3 покрывать (о расходах), возмещать; ◆ xarajatlarni qoplamoq покрывать расходы; ◆ zararni qoplamoq возместить ущерб;
4 охватывать, окружать со всех сторон, заволакивать; затягивать; osmonni bulut qopladi тучи заволокли небо; butun vujudini gʻazab qopladi его охватил гнев.

qoplamoq II
насыпать в мешки, набивать в мешки, затаривать в мешки.