qoya

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search
Mulohazali Rok Kolorado Springs Xudoning istirohat bog'ida turadi

Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qo-ya

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QOYA ' baland tik tosh'. Jilganing boshida katta bir q o ya bor (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda 'togʻlardagi qattiq tosh' maʼnosini anglatgan bu ot asli ' qiya kes-' maʼnosini anglatgan qïy- feʼli — ning (ДС, 440) qay- shaklidan (ДС, 406) —a qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik oʻzbek tilida birinchi boʻgʻindagi a unlisi â unlisiga, ikkinchi boʻgʻindagi a unlisi ä unlisiga almashgan: (qïy— > qay—) + a = qaya > qâyä.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Qattiq, tub jinslardan iborat tik koʻtarilgan choʻqqi, jarlik, tepa (asosan, nurash natijasida qaggiq togʻ jins-larining ochilib, yer yuziga chiqib qolishi-dan hosil boʻladi). ◆ Bu — Koʻhisiyoh, uning ostida yalangʻoch qoʻngʻir qoyalar silsilasi. Mir-muhsin, «Meʼmor» . ◆ Jilgʻaning boshida katta bir qoya bor. Qoyaning past-baland toshlari, oʻrganmagan koʻzga uzoqdan odam va hayvon shakllarida koʻrinadi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Bolalar, togʻ qoyalari va toshlardagi darz-lar ham mana shu yoʻsinda hosil boʻlganini koʻz oldilariga keltirar ekanlar, suv bilan sovuqning bu qiliqlariga hayron qolishdi. H. Nazir, «Soʻnmas chaqmoqlar» . ◆ Botayotgan quyosh qoyalarning uchlarini alvon ranglarga boʻyadi. M. Mahmudov, «Mangu kuy izlab» .

23-Oʻzbek tilining izoqli lugʻati

2 Baland tik tosh; qoyatosh. ◆ Gospital binosi dengiz toʻlqinida omon qolgan qoya-day atrofdagi xarobalarga achinib qara-yotganga oʻxshardi.. A. Ubaydullayev, «Qonli izdan» .

3 koʻchma Suyanch, tayanch, homiy boʻluvchi shaxs. ◆ Ayrim hollarda ilojsizlik qildi, suyanadigan qoyasi boʻlmaganidanmi, ezilib turibdi. "Yoshlik" .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚОЯ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]