shishmoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

shish-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

SHISH— ' biror taʼsir tufayli boʻrtib chiq—', ' shish hosil qil-1. U har tosh koʻtarganda bilagidagi tomirlari barmohday—barmohday boʻlib sh i sh i b ch i h a d i (Sayid Ahmad). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl asli shïsh— tarzida talaffuz qilingan(ДС, 524: shïsh- ' puxnut', 'opu-xat', 'vzduvatsya'); oʻzbek tilida ï unlisining qat-tiqlik belgisi yoʻqolgan: shïsh— > shish—.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Organizmda yoki uning biror qismida tashqi taʼsir yoki kasallik tufayli shish hosil boʻlmoq. ◆ Uning oyogʻi shishib ketibdi. m Koʻp yigʻlaganlikdan [◆ Kumushning\ koʻzlari qizargan, qovoqlari shishgan, yuzlari boʻrtgan edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Chol qoʻylar shishib oʻlgan oʻsha baxtsiz hodisadan beri oʻgʻliga bunchalik shirin gapirmagan edi. S. Anorboyev, «Oqsoy» .

2 Boʻrtib kattalashmoq; boʻrtmoq. U ◆ har tosh koʻtarganda, bilagidagi, boʻyinlaridagi tomirlari barmoqdek-barmoqdek boʻlib shishib chiqadi. S. Ahmad, «Ioʻlda» .

3 Havo, gaz va sh.k. bilan toʻlib ken-gaymoq, qappaymoq. ◆ Bola qancha puflasa ham, pufak shishmadi. yash Nusratbek katta uy-ning bir tavaqa derazasini balkonga qara-tib ochib qoʻydi. Toʻrpardalar shishib, uyga iliq shabada kirdi. S. Nurov, «Maysalarni ayoz urmaydi» .

4 koʻchma s.t. Semirmoq, semirib ketmoq, toʻlishmoq. ◆ -Men shishib ketsam, sen sim-yogʻochdek qolibsan! — dedi Xoʻjaqul va qiy-qirib kuldi. O. Yoqubov, «Tilla uzuk» .

5 koʻchma Gʻururlangan, dimogʻi koʻtaril-gan holatda boʻlmoq. ◆ Matjon bobo, shishmang, koʻpirmang, Sizni koʻkka olib chiqdi bang. E. Rahim, «Yangi qadam» . ◆ Bunaqa qulayliklarga u ilgari ham osonlikcha erishardi.. tugʻma talantim bor, deb koʻkragiga urib qoʻyardi. Hozir esa talantga shishadigan xonasi emas. "Yoshlik" .

Boshi (yoki miyasi, kallasi) shishmoq
Nima qilarini bilmay hayron holatda boʻlmoq; boshi qotmoq. ◆ Eshitdim, lekin nima chora qilasiz? Shu kunda hammaning boshi shishgan. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Doyacha kim.. nechta erkak va nechta xotin aytila-dir va kimlar ? — mana shuningdek masalalar bilan Oʻzbek oyimning miyasi juda shishgan edi. A. Qodiriy, «Oʻttan kunlar» . Dimogʻi shish-moq Juda ham kekkayib ketmoq, hech kimni nazar-pisand qilmaydigan boʻlmoq. ◆ Juda dimogʻingiz shishib ketuvdi, bundan buyon qadamingizni bilib bosadigan boʻlasiz. O. Yokubov, «Bir felyeton qissasi» . Oʻpkasi shish-mod 1) qattiq yugurish va b. sababli nafas olishi ogʻirlashmoq, oʻpkasi tiqilmoq. ◆ Rozi k,.. oʻrnidan turdi-da, yugurganicha ketdi. Saldan keyin oʻpkasi shishdi, oyogʻida darmon qolmadi. S. Anorboyev, «Oqsoy; 2) yigʻlar da-rajada alam qilmoq, oʻpkasi toʻlmoq» . ◆ Devo-naning oʻpkasi shishib ketdi. Ermakchilar uning yuragiga galma-gal oʻt yoqar edilar. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

</a>ss5 <?a.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ШИШМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

shishmoq
1 пухнуть, опухать, распухать; отекать; заплыть; вздуваться, раздуваться, вспучиться; uning yuzi shishibdi у него щека опухла, щёку разнесло;
2 надуваться (наполняться газом, воздухом; напрячься, натянуться от ветра);
3 перен. разжиреть, растолстеть;
4 перен. разбогатеть; * miyam (или kallam) shishib ketdi у меня вспухла голова, у меня ум за разум заходит; dimogʻi shishibdi он зазнался, задрал нос.