sipoh

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

si-poh

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

SIPOH Bu ot ПРСda [sepah\ shaklida (272), ТжРСda sipoh shaklida (359) keltirilgan; oʻzbek tiliga tojikcha shakli olingan; asli 'lashkar' maʼnosini anglatadi; oʻzbek tilida 'piyodadan boshqa shahmat donadari' maʼnosini anglatish uchun ishlatiladi (OʻTIL, II, 54).
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

f. Ob-* — harbiy birlashma; qoʻshin, armiya

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

tar. Podshoh, xon, amir sa-royida uzok, xizmat qilgan lavozimli kishi; amaldor. ◆ Sipohning oshnasi boʻlmas. Ma-qol . m ◆ Eshikni qiya ochib, notanish kishilar-ga sovuq nazar tashlagan, yuzlari goʻshtdor uy egasi sipohlarga xos purviqorlik bilan "Xizmat?" degandek qaradi. Mirmuhsin, «Meʼmor» .

2 Jangchi, askar. ◆ Dehqon boʻlsang — qoshida boʻl, sipoh boʻlsang — boshida boʻl. Maqol . ◆ yash Qilichi sinib, qalqoni teshilgan sipohlar-dek, ona-bola kitob-daftarlarni koʻtarib, bogʻ darvozasi tomon yurisha boshladi. Mir-muhsin, «Umid» . ◆ Muhammad Rahimxon yoʻl yoni-da saf tortgan sipohlarga qarab bosh chay-qadi. S. Siyoyev, «Yorugʻlik» .

</a>sis

3 Shaxmat oʻyinida: piyodadan katta do-nalar (fil, ot, rux, farzin). ◆ Bir piyodaga bir sipohni qurbon bermoq.

4 koʻchma ayn. sipo. ◆ -Qachondan beri sipoh boʻlib qolding? — taʼna qildi boshyalang. Shuhrat, «Shinelli yillar» . ◆ Shernazarboy hammadan sipoh koʻringan edi. J. Sharipov, «Xorazm» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

СИПОҲ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

sipoh
ист. служилый, должностное лицо, чиновник (при дворе хана, эмира);
2 ист. солдат, воин; ◆ dehqon boʻlsang qoshida boʻl, sipoh boʻlsang boshida boʻl погов. если ты крестьянин - будь при своём деле, если ты воин - будь впереди; ◆ Shoh bolasiga yurt va sipoh, darvesh bolasiga masjidu xonaqoh kerak! (Ойбек, «Навоий») Царевичу нужны страна да воины, сыну дервиша - мечеть да странноприимный дом;
3 фигура (в шахматной игре);
4 перен. = sipo; ◆ Shernazarboy hammadan sipoh koʻringan edi (Ж. Шарипов, «Хоразм») Шерназарбай казался скромнее всех.