siydik

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

siy-dik

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

SIYDIK 'buyrakda ajratilib, tanosil aʼzolari orqali chiqariladigan suyuqlik'. Tibbiy koʻrikdan oʻtish munosabati bilan analiz uchun albatta s i y d i k topshirish shart. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli sidük (Devon, I, 369), sizük (Devon, III, 334) shakllarida ta-laffuz qilingan. Koʻrinadiki, bu soʻzlar qadimgi tur-kiy tilda 'qovuqni boʻshat—' maʼnosini anglatgan feʼlning sid-, siz- shakllaridan —(ü)k qoʻshimchasi bilan yasalgan: sid- + ük = sidük, siz- + oʻk = sizük. Turk tilida bu soʻz sidik shaklida mavjud (ТРС, 533). Shu nuqtayi nazardan yondashsak, oʻzbek tilidagi siydik soʻzi tarkibidagi y undoshi orttirma tovush boʻlib chiqadi. Bu undosh balki siy— feʼliga taqlid qilib qoʻshilgandir.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Buyrak orqali ajralib chi-qadigan va tanosil aʼzolari orqali tash-qariga chiqarib tashlanadigan suyuqlik; peshob. ◆ Siydik pufagi (qovuq). Siydik yoʻl-lari. Siydik tutilishi. n ◆ Organizmdan siydik bilan birga suv, tuzlar va boshqa chshindilar, shuningdek, organizmga kirgan yoki uning oʻzida hosil boʻlgan turli zaharli moddalar chiqib ketadi. "OʻzME" .

2 s. t. Pusht, nayel; sperma, maniy. Oʻz siy-digidan boʻlgan bola, n Men senlarning ami-ringizga qoʻshilmadim-u, uning siydigidan boʻlgan senlarga qoʻshilamanmi? S. Ayniy, Qullar.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

СИЙДИК. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

siydik
1 моча; // мочевой; ◆ siydik yoʻli мочеточник; ◆ siydik pufagi (или qovugʻi) мочевой пузырь; siydigi turmaydigan (или siydigini tutolmaydigan) odam человек, страдающий недержанием мочи;
2 разг. помёт, корень; род, отродье; ◆ bir siydikdan одного помёта, одного корня (происхождения); Men senlarning amiringizga qoʻshilmadim-u, uning siydigi boʻlgan senlarga qoʻshilamanmi? (Айний, «Ќуллар») Я за вашим (грубое обращение на «ты» во мн. числе) эмиром не последовал, так что ж, за вами, его отродьем, последую, что ли?