toʻshak

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

toʻ-shak

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

TOʻSHAK 'jun, paxta singari yumshoq narsa tiqi-lib, ikki kishiga moʻljallab tikilgan qalin oʻrin an — jomi \ Oʻz uyim, oʻlan toʻshagim (Maqol). Qadimgi turkii tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot töshä- feʼlidan -k qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, III, 334, Devon, I, 368; DS, 582); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: töshä- + k = töshäk >

toshäk. Soʻzlashuv nutqida bu soʻz tushäk tarzida ham talaffuz qilinadi.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Jun, paxta singari yumshoq narsa solib tikib tayyorlangan, yotish, oʻti-rish uchun toʻshaladigan buyum, anjom. ◆ Par toʻshak. Jun toʻshak. Duxoba jildli toʻshak. Oʻzuyim —oʻlan toʻshagim. Matal . m ◆ Dilshod tokcha yonidagi toʻshakka oʻtirdi. M. Ismoiliy, «Fargʻona t» . o. ◆ Toʻy uchun yangi koʻrpalar qoplamoqchi boʻladilar, par toʻshaklar olmoq-chi boʻladilar. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

2 Yotish uchun solingan oʻrin; ost va ustga tashlanadigan (solinadigan) narsa. ◆ Chala yechinib, yupqa toʻshakka kirdim. S. Siyoyev, «Yorugʻlik» . Top uyni toʻldirgan ahil, tinch uy-qu ogʻushidan hammalari bir zumda, goʻyo toʻ-shakni olov qamraganday sakrab turdilar. Oybek, Quyosh qoraymas. ◆ Zuhra begim olti yildan beri toʻshakda yolgʻiz yotadi. Uning gul-day umri bevalikda soʻlib boryapti. P. Qo-dirov, «Yulduzli tunlar» .

3 shv. Koʻrpacha, poyandoz.

Oʻlim toʻshagi Sogʻayishi gumon, oʻlimi muqarrar boʻlgan bemor yotgan toʻshakni qayd etadi. Odatda, oʻlim toʻshagidagi bemor yotgan xonada shunaqa jishik boʻladi. Oʻ. Ho-shimov, Qalbingga quloqsol. U [ Saʼdi Max-sim| oʻlim toʻshagida yotganida ham hazilini qoʻymagan edi. T. Obidov, Yusufjon qiziq.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ТЎШАК. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

toʻshak
1 тюфяк, матрац;
2 постель; ◆ toʻshak solmoq стелить постель, постелить; oʻlim toʻshagida yotgan kasal больной, лежащий на смертном одре; больной, находящийся при смерти.