tutqun

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

tut-qun

Aytilishi

Etimologiyasi

TUTQUN 'asir1, 'bandi'. Farzandim, yolgizim, ganimlarga t u t q u n boʻlib qolmagin ("Ravshan"). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli 'ushla—' maʼnosini anglatuvchi tut— feʼlidan —gʻun qoʻnshmchasi bilan yasalgan (Devon, I, 411); keyin — chalik gʻ undoshi q undoshiga almashgan: tut— + gʻun = tutgʻun > tutqun.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 Asir olingan, asirlik ho-latidagi shaxs; asir, bandi. ◆ Oradan yarim soat oʻtar-oʻtmas, haligi turkman.. yana tutqunlar qoshida paydo boʻldi. S. Ayniy,

Qullar. [ ◆ Togʻamni] Tutqun qilib olganlardan biri men bilan oʻzlari orasida oʻtgan voqeani u yerdagilarga aytib berdi. S. Ayniy, «Esdaliklar» . ◆ Farzandim, yolgʻizim, gʻanimlarga tutqun boʻlib qolmagin. "Ravshan" . ◆ Bundan ortiq jazo berishdan oʻzini tiydi, sabab ustod Qavom boshqa tutqun kishilarning qahrli koʻzlaridan hayiqdi. Mirmuhsin, «Meʼmor» .

2 koʻchma Erki, huquqi oʻzida boʻlmagan, huquqi birov ixtiyorida boʻlgan. ◆ Seni koʻr-dim, yodimga tushdi Yoshligimda koʻrgan bir juvon. Oʻzi suxsur kabi goʻzal edi, Faqat tutqun, bagʻri toʻla qon. Uygʻun . ◆ Biz baliq ovlovchi, tutqun qullarmiz, Ne tutsak, xon tomon darhol yoʻlshrmiz. S. Abdulla . ◆ [Zumrad] Shuncha tutqun boʻlishiga qaramasdan, bu qizning qalbiga muhabbat olovi allaqachon tushgan edi. S. Zunnunova, «Gulxan» .

Ot

tutqun (koʻplik tutqunlar)

Antonimlari

ТУТҚУН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ruscha ru

tutqun
1 пленный; // пленник; узник;
2 невольник; невольница; ◆ tutqun boʻlmoq 1) быть в плену, попасть в плен (к кому-л.); 2) быть в неволе; ◆ tutqun qilmoq или ◆  tutqun qilib olmoq взять в плен.


Flag of Azerbaijan.svg Ozarbayjoncha (az)

Sifat

tutqun

maʼyus