uchqun

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

uch-qun

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

UCHQUN ’olovdan sachrab turadigan zarracha'. Tan-dir ogʻzidan uchqunlar sachrardi. Bu ot eski oʻz — bek tilida uch- feʼlining ’havo boʻylab tez harakatlan-’ maʼnosidan -qun qoʻshimchasi bilan yasalgan (КРС, 812): uch- + qun = uchqun.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Yonib yoki laqqa choʻgʻ boʻlib turgan moddadan otilib, uchib chiquvchi zarra.. ◆ Yiltiragan choʻgʻ yerga tushib, ojiz uchqunlar sachratib soʻndi. M. Muhamedov, «Qimmat bilan Himmat» . ◆ Toʻxta xola tandir-ga oʻt qoʻyganga oʻxshaydi, koʻcha tomonga goh-goh uchqun uchib turibdi. I. Rahim, «Chin mu-habbat» .

2 Narsalarning bir-biriga tegishi, urinishidan hosil boʻluvchi olov-zarra. Tohir boltani., goh qulfga, goh darvoza zanjirining zulfiniga urar, temirdan uch-qun sachrar.. edi. P. Qodirov, Yulduzdi tun-lar. ◆ Koʻkrak choʻntagidan moʻʼjazgina yalti-roq qutichani olib, bir joyini bosgan edi, "chirs" etib uchqun sachrab, qutichaga oʻrna-tilgan pilik alanga oldi. K. Yashin, «Hamza» .

3 Narsalarning sachraydigan, sochila-digan eng mayda boʻlagi, zarrasi. Temir uch-quni. m ◆ Sovuq shamol zoʻrayib, qor uchqunla-ri burunga, koʻzga, peshonaga urila boshladi. H. Gʻulom, «Mashʼal» . ◆ Qalin, qora bulut yana bitta-bitta sovuq uchqun tashlab, hamma yoqni qoplab olgan. Oʻ. Hoshimov, «Ikki surat» .

4 koʻchma Sezgi, hissiyot, qobiliyat va sh.k. belgisi. ◆ Lekin koʻnglida goho yilt etgan uchqun chaqnaydi. Bu —umid, roʻshnolik, najot uchquni. S. Siyoyev, «Avaz» . ◆ ..bu xotinda, shirin-soʻzligi va tashqi koʻrinishini hisobga olma-ganda, satanglikdan uchqun ham yoʻq edi. S. Zunnunova, «Gulxan» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

УЧҚУН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

uchqun
1 искра; ◆ elektr uchquni электрическая искра; Leninning "Iskra" gazetasi "Uchqun alangaga aylanadi" degan epigraf bilan chiqar edi «Из Искры возгорится пламя», - с таким эпиграфом выходила ленинская газета «Искра»;
2 перен. искра; ◆ umid uchqunlari искры надежды; ◆ 

  • qor uchquni снежинка; ◆ oʻtdan bir uchqun (букв. одна искорка из пламени) капля в море.