xoli

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

xo-li

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

[a. — boʻsh, quruq; egallan-

magan] 1 Kimsasiz, boʻsh. ◆ Nuriniso esa ichka-ri hovlidagi toʻrt uydan biri — onasining uyiga kirdi. Chunki bu uy xoli edi. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

2 sft. Chet, xilvat, ovloq. ◆ Yigit oʻylay-oʻylay, Shoqosimning xizmat qiladigan joyi-ni, juvozkashnikini maʼqul koʻrdi. Chunki bu joy Mirzakarimboy uyidan ikki-uch mahalla narida, ham bundan boshqa xoli joyni topiil qiyin. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

3 rvsh. Yakkama-yakka, guvohdarsiz. ◆ Dani, oʻtiring, siz bilan xoliroq gaplashaylik-chi boʻlmasa. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ -Siz bilan maslahatlashmoqchi edim, xoli koʻrishganimiz yaxshi boʻldi, dedi Nina Oynisaga. H. Gʻu-lom, Toshkentliklar.

4 Biror narsadan ozod, boʻshagan, unga aloqasiz. ◆ Bu [hijron] Temirjonni xiyla qiynagan, kundalik tashvishlardan xoli boʻlgan paytlarda esa oʻylay-oʻylay oʻyiga yetolmay hasrat chekar edi. J. Abdullaxonov, «Oriyat» .

..dan xoli emas Chiqish kelishigidagi ot bilan bogʻlanib, shu ot anglatgan narsa, voqea-hodisaning mavjudligi, borligini bildiradi. ◆ Odamning oʻz faoliyatini oʻzi tahlil etib turishi foydadan xoli emas. Kechga borib yomgʻir yogʻishi ehtimoldan xoli emas. Mazkur ilmiy ish kamchilikdan xoli emas. Xoli qoldirmoq (yoki qoʻymoq) Suhbat-ga guvoh boʻlmaslik yoki xalaqit bermaslik uchun kimsa(lar)ni yolgʻiz qoldirmoq. ◆ -Eshon xalfa, endi bizni xoli qoldiring, — dedi hazrat fotiha oʻqilgach. -Xoʻp, taqsir, — dedi-yu, Matqovul xalfa.. chiqib ketdi. K. Yashin, «Hamza» . ◆ Dovogʻi soliq soqchi ham uncha-lik insofsiz emas ekan, ikkovimizni xoli qoldirib, hovliga chiqib ketdi. X. Toʻxtabo-yev, «Shirin qovunlar mamlakati» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ХОЛИ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

xoli
1 свободный; пустой;
2 уединённый; ◆ xoli joy уединённое, укромное место; ◆ xoli uy 1) свободная комната; 2) обособленная комната;
3 свободный (от чего-л.), лишённый (чего-л.); ◆ foydadan xoli emas небесполезно, не без пользы; ◆ xoli qilmoq 1) освобождать; 2) уединять; 3) освобождать (от какой-л. работы, от чего-л.).