yelkan

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

yel-kan

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

YELKAN ’kemada shamol kelib urilishi uchun xizmat qiladigan katta chodir’. Qadimda kemalar eshkak va ye l k a n yordamida harakatga keltirilar edi. Bu ot ’shamol’ maʼnosini anglatuvchi yel otidan -kä qoʻ-shimchasi bilan yasalgan feʼlga -n qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan: (yel + kä- = yelkä-) + n = yelkän. Bu soʻz tar — kibini yel otidan -(i)k qoʻshimchasi bilan yasalgan feʼlga -(ä)n qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan deb talqin etish ham mavjud (Gulyamov A.G. Problemï istoricheskogo slovoobrazovaniya uzb. yazïka. Avtoref. diss. dokt. fi — lol. nauk. Tashkent: 1955, 29). Bunda qoʻshimcha qoʻshilga-nidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor unli talaffuz qilinmay qoʻygan boʻladi: (yel + ik = yelik-) + än = yelikän > yelkän.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Kema machtasiga oʻrnatilgan, shamol kuchi bilan kemani yurgizadigan katta keng chodir. ◆ Yelkanni koʻtarmoq. n ◆ Baʼzilari yelkan yamaydi, Keksa oshp'az charx-laydi pichoq. E. Rahim, «Yangi qadam» .

2 Shunday chodir yordamida harakat qi-ladigan, yelkanli kema. ◆ Ochiq dengiz ustidan yengil shamol yelmoqda, Huv.. oqarib uzoqdan, yolgʻiz yelkan kelmoqda. 3. Diyor .

3 koʻchma Yelkanga oʻxshash, unga nisbatli narsa. ◆ Ikki kapalak keng yelkan yoyib koʻ-tarildi-yu, sal oʻtmay koʻzdan gʻoyib boʻldi. J. Abdullaxonov, «Oriyat» .


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЕЛКАН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

yelkan
1 парус; // парусный; ◆ ~ kema парусное судно, парусник;
2 парусная лодка; парусник.