yigʻmoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

yigʻ-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

YIGʻ- ’toʻpla-’. Oʻzim ham sizlarni y i gʻ i b, ikki ogʻiz gaplashmohchi edim (Abdulla Qahhor). Qadim-gi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yïgʻ- tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 69; DS, 265), oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: yïgʻ- > yigʻ-.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Turli joydagi shaxslarni yoki narsalarni bir joyga keltirmoq;

toʻplamoq. ◆ Boshliqlarni yigʻmoq. Toʻkilgan ol-malarni yigʻmoq. n ◆ Mana, Nazira xola ham, Shahodat xola ham kelishdi. Yaxshi boʻldi. Uzim ham sizlarni yigʻib, ikki ogʻiz gaplashmoqchi edim. A. Kahhor, «Kampirlar sim qoqsi» . ◆ Talʼ-at sinfdosh doʻstlarini yigʻib, uyida ziyofat qilmoqchi edi. Oʻ. Hoshimov, «Qalbingga quloq sol» . ◆ El ogʻasi — donolarni yigʻinglar.. "Yusuf va Ahmad" . ◆ Ikkalamiz sizlarning yashash obʼ-yektlaringiz haqida maʼlumotlar yigʻyapmiz. O. Moʻminov, «Xiyobondagi uch uchrashuv» .

</a>275_Q^_

2 Terib, oʻrib va b. yoʻl bilan olib toʻpla-moq; yigʻishtirmoq. ◆ Hosilni yigʻmoq. yatU yoz boʻyi Mansur uchun ataylab yalpiz, sariqbosh, isiriq, yana allaqanaqa giyohlarni yigʻib yurar-di. Oʻ. Hoshimov, «Qalbingga quloq sol» .

3 Biror narsani maʼlum vaqt jarayoni-da bir-bir topib toʻplamoq; jamgʻarmoq. ◆ Pul yigʻmoq. Mol yigʻmoq. yat Bisot yigʻmoqchidir-lar balki?Oʻ. Hoshimov, «Qalbingga quloqsol» . ◆ Axir odamlarga mehr-shafqatli boʻlishni Ham-zaga shu ota talim bergan, qolaversa, nega bunchalik kitob yigʻmasa. K. Yashin, «Hamza» .

4 Jam holga keltirmoq; yigʻishtirmoq. ◆ Hozir narsalarni yigʻinglar, yaxshilab nonush-ta qilib olinglar, yuqoriga koʻtarilamiz. S. Karomatov, «Oltin qum» .

5 Yigʻinchoq, tartibli holatga keltir-moq. ◆ -Kel, Nurioy! — Salimboyvachcha oyoqla-rini yigʻib oldi. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

6 tex. Qismlarni oʻzaro biriktirib bu-tun holga keltirmoq. ◆ Traktorni yigʻmoq.

7 koʻchma Maʼlum bir nuqtaga qaratmoq, toʻplamoq, markazlashtirmoq (xayol, aql, kuch va sh. k. ni). ◆ Stepan esini yigʻib, oʻrnidan turdi. A. Muxtor, «Qoraqalpoq qissasi» . ◆ Hakimjon ilu suhbatdan soʻng oʻzining xom va chuvalash-gan fikrlarini pishitdi, bir oraga yigʻdi.. oʻsha kundan boshlab uning hamma narsaga qara-shi boshqa boʻldi!Choʻpt\on, Kecha va kunduz . ◆ ..bor kuchimni yigʻib chopdim. Sh. Xolmirzayev, «Yoʻllar, yoʻldoshlar» .

8 Ish, harakat, faoliyat va sh. k. ni toʻxtat-moq, yigʻishtirmoq. ◆ Shokir ota ishni yigʻdi, koʻzoynagini olib qoʻydi. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЙИҒМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

yigʻmoq
1 собирать; stol ustidagi kitoblarni yigʻib qoʻymoq собрать книги со стола; komandaga kuchli oʻyinchilarni yigʻib olmoq набрать в команду сильных игроков;
2 убирать; ◆ oʻrin yigʻmoq убрать постель;
3 складывать, подбирать; oyoqlarni yigʻib oʻtirmoq сидеть, подобрав ноги;
4 копить, накапливать; ◆ pul yigʻmoq копить деньги; ◆ kuch yigʻmoq копить силы;
5 собирать, монтировать;
6 снимать (урожай).