yozmoq

Oʻzbekcha (uz)

yozmoq I

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yoz-moq

Etimologiyasi

YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I > yâz- I .

YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II > yâz- II.

YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- > yaz- > yâz- III.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. ◆ Gilamni yozib koʻrmoq. ◆ Bostirmada Ziyodaxon supra yozib, un elab oʻtirar edi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ Hammasiga dasturxon yozib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi. "Yusuf va Ahmad"
2. Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. ◆ Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini yozdi. "Mushtum"
3. Toʻshamoq, solmoq. ◆ Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha yozib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi. Asqad Muxtor, „Opa-singillar“ ◆ Ona-bola bir oʻrin yozib yotdilar. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
4. Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. ◆ Panjasini yozmoq. ◆ Qanot yozmoq. ◆ Pirnafas aka qulochini yozib, kuchi boricha sanchqini otdi. Jumaniyoz Sharipov, „Xorazm“
5. Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. ◆ Xirmondagi paxtalarni yozmoq. ◆ Besh tanobga solingan tuproqni yozib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“ ◆ Sochingni yozma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur! Nazir Safarov, „Saodatning qissasi“ ◆ Pastroqda zarrin popuklarini yozib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi. Asqad Muxtor, „Opa-singillar“
6. Chiqarmoq, ochmoq. ◆ Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq yozdi. O‘tkir Hoshimov, „Qalbingga quloq sol“ ◆ Ariq lablarida nihol barg yozar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam. R. Bobojon
7. Tarqatmoq, yoʻqotmoq. ◆ Xafaligini yozmoq. ◆ Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan yozardilar. Jumaniyoz Sharipov, „Xorazm“
   Koʻnglini yozmoq - dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yaxshilamoq. ◆ Gaplashib, koʻnglimni yozgim kelyapti. Said Ahmad, „Yulduz“ ◆ Qoʻshiq aytib, koʻnglimizni yozamiz Erinsak, dutorning torin uzamiz. "Yusuf va Ahmad"
   Oyoqning chigilini yozmoq - bir oz yurib, oyoq uvushganini tarqatmoq. ◆ Ibrohimov oyogʻining chigilini yozgani oʻrnidan turdi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
   Qanot yozmoq - 1) qanotini yoymoq, kermoq. ◆ Keyin bir toʻxtab oldi-da, [burgut] qanotlarini yozib, oldinga talpindi. O‘lmas Umarbekov, „Charos“ 2) paydo boʻlmoq. ◆ ..qalbimda yangi bir orzu - Sherobodga otlanish orzusi qanot yozdi. "Oʻzbekiston qoʻriqlari"

yozmoq II

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yoz-moq

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. ◆ Ariza yozmoq. ◆ Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab yozardi. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“ ◆ Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb yozdi-yu, yana yoʻlda davom etdi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
2. folk. Bayon qilmoq, aytmoq; ifodalamoq. ◆ Sharhi dilim kimga yozsam, Shakar deb dunyoni kezsam. "Shirin bilan Shakar"
3. Yozma ravishda murojaat qilmoq; matbuot orqali xabar, maʼlumot bermoq. ◆ Ha, kimga yozsin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. yozsa boʻlarmidi? Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga yozaman. Oybek, „Tanlangan asarlar“
4. Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd etmoq; aʼzo qilib olmoq. ◆ Shanbalikka hammani yozdi, meni yozmadi. Abdulla Qahhor, „Qanotsiz chittak“ ◆ ..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini - roʻzgʻorini yozib chiqilgan boʻlinur. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
5. Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yaratmoq, ijod qilmoq. ◆ Hikoya yozmoq. ◆ Opera yozmoq. ◆ [Egam Rahimov] Jurnalist sifatida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar yozdi. X. Yodgorov, „Hayot toʻlqinlari“
   Peshonaga [yoki xudo] yozgan - taqdiri shunday belgilangan, yaratilgan. ◆ Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb yozmasin. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“ ◆ -Hay, xudo yozgan koʻrgilik shu ekan-da! - deb hasratini tugatdi. Parda Tursun, „Oʻqituvchi“

Sinonimlari

bitmoq

yozmoq III

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yoz-moqsh

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. esk. ayn. adashmoq 2. ◆ Yoʻldan yozmoq.
   Aqldan yozmoq - telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. ◆ Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
2. Gunoh qilmoq. ◆ -Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi? Axir ular xudoga nima yozibdi! - dedi Abulbaraka. Shuhrat, „Jannat qidirganlar“ ◆ Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga termilib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano]. Sa’dulla Siyoyev, „Yorugʻlik“

yozmoq IV

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yoz-moqsh

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Koʻmakchi feʼl vazifasida -a shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, mas. ◆ yiqila yozdi , ◆ urila yozdi . ◆ Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unuta yozgandir. Sharof Rashidov, „Boʻrondan kuchli“ ◆ Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Samad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi. Abdulla Qodiriy, „Mehrobdan chayon“

Sinonimlari

yozg‘irmoq

Antonimlari

ЁЗМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Feʼl

yozmoq

Tillarda

yozmoq

• Mojarcha: ír
• Turkcha: yazmak
• Inglizcha: to write
• Xakascha: пазарға
• Yoqutcha: суруй

Ruscha _ru

yozmoq I
1 писать; записать; написать; ◆ mayda yozmoq писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan ты написал неразборчиво; ◆ qaytadan yozmoq написать снова, переписать; ◆ koʻchirib yozmoq списать; leksiyani yozib olmoq записать лекцию; ◆ xat yozmoq писать (написать) письмо; ◆ ariza yozmoq писать (написать) заявление; protokolga yozib qoʻymoq записать в протокол; gazetada yozib chiqmoq написать в газете (о ком-чём-л.);
2 писать, сочинять; ◆ sheʼr yozmoq писать стихи; ◆ asar yozmoq писать (какое-л.) произведение.

yozmoq II
1 расстилать, стлать; ◆ gilam yozmoq расстилать, стлать ковёр; ◆ dasturxon yozmoq расстилать скатерть;
2 сглаживать, разглаживать;◆ gʻijimini yozmoq сглаживать складки;
3 распростирать; ◆ qanot yozmoq распростирать крылья; qulochini keng yozib kutib olmoq встретить с распростёртыми объятиями;
4 распутывать; распускать; развёртывать; sochini yozib yubormoq распустить волосы; ◆ bayroqlarni yozmoq развёртывать флаги, знамена.

yozmoq III
1 грешить, впадать в грех; провиниться; сбиваться с пути; men senga nima yezdim? что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;
2 с деепр. на -a/-y другого глагола означает: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; yiqila yozdim я чуть было не упал.