daraja

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

da-ra-ja

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

[a. bosqich; martaba,

unvon; zina] 1 Ish-harakat, xususiyat yoki holatning meʼyori, chegarasini anglatadi; koʻpincha aniqlovchilar bilan ishlatiladi. ◆ Traktor quloqni qomatga keltiradigan darajada tarillab ishlaydi. E. Usmonov, «Yolqin» . ◆ Odamlar uyni boshlariga koʻtarar darajada xandon tashlab, qattiq kuldilar. S. Ayniy, «Esdaliklar» . ◆ Otabek qiziq holat-da qoldi, bir turli titrab ketdi, koʻzlari qinidan chiqar darajaga yetdi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Tomogʻi qirilar darajaga yetdi. "Sharq yulduzi" . ◆ Ular [suratlar] orasida mukammal darajaga yetganlari ham oz emas. M. Xayrullayev, «Tilla marjoy» . ◆ Uning xoti-rasi hayratda qolarli darajada boy va tiniq edi. Gazetadan . ◆ Darslarning oson-qiyinlik darajasini oʻquvchining oʻzi aniq-lagani yaxshi. "Fan va turmush" . ◆ Bolaning yigʻisi bu motamsaro muhitda yuraklarni tilka-pora qilarli darajada ayanchli edi. F. Musajonov, «Himmat» . ◆ Unga shu darajada pul vaʼda etilgan ediki, bu pulga uch arava sotib olish mumkin edi. Mirmuhsin, «Meʼmor» .

2 Tadrijiy yoki nisbiy taraqqiyot, rivojlanish pogʻonasi; saviya, yuksaklik oʻlchami. ◆ Bilim darajasi. Turmush darajasi. Texnikami hozirgi zamon talablari dara-jasiga koʻtarmoq. n ◆ Boʻsh vaqt ishlab chiqa-rish kuchlarining taraqqiyot darajasiga bogʻliq boʻlib, oʻzi bu taraqqiyotning bevosita natijasi hisoblanadi. "Fan va turmush" . ◆ Fan va texnika, sanoat shu darajada tez taraqqiy etyaptiki, uni tovush emas, yorugʻlik tezligi bilangina qiyoslash mumkin. Gazetadan .

3 esk. Mansab pogʻonasi, rutba, martaba. ◆ Anvar bosh munshiylik darajasini olgandan keyin, maxdum ilgarigi “siyosat "ni davom ettirish va ettirmaslik toʻgʻrisida ikki-lanib qoldi. A. Qodiriy, «Mehrobdan chayon» . ◆ Zarbof toʻn kiygan, beliga tilla kamar bogʻlagan sersoqol eshikogʻa birinchi vazir darajasidagi katta bek edi. P. Qodirov, «Yulduzli tunlar» .

4 Ilm-fan sohasidagi ishlari uchun maʼlum qoidalar va talablar asosida beri-ladigan ilmiy unvon. ◆ Ilmiy daraja. Fan nomzodi darajasi. Fan doktori darajasi.m ◆ Ilmiy kengash kashfiyotimni koʻrib chi-qib, yaxshi baholabdi va menga meditsina fan-lari doktori darajasini berishga qaror qilibdi. X. Tuxtaboyev, «Shirin qovunlar mamlakati» . ◆ Shu kupi Umidning qiimoq xoʻ-jalik fanlari nomzodi darajasini olishi uchun berilgan yashirin ovoz natijasi eʼlon qilindi. Mirmuhsin, «Umid» .

5 Oʻz ixtisosi boʻyicha erishilgan malaka gtogʻonasi. ◆ Urta darajadagi tibbiyot xodim-lari. Beshinchi darajali payvandchi.

6 Jamiyatda, hayotda, kishilar oʻrtasida tutgan oʻrin, martaba, eʼtibor. ◆ Daraja-lari baland boʻlsin! (duo, «yaxshi tilak)» . ◆ shsh Har kim oʻz darajasiga koʻra har vaqt oʻti-radigan oʻrnida qaror topdi. Oybek, «Navoiy» . ◆ Hovli yuziga toʻshalgan sholcha va kigizlarda ikkinchi darajadagi odamlar oʻtirishi kerak edi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Uoʻtirganlar bilan ularning amal va darajalariga karav, kuyuk-suyuq koʻrishib chiqdi. S. Ahmad, «Qadrdon dalalar» .

7 Sira, karra, bor, marta. ◆ Oʻtirishdi-lar, fotihadan soʻng yana bir daraja ahvol soʻrashildi. A. Qodiriy, «Mehrobdan chayon» . ◆ Dahshati yuz daraja ortgan holda Kumushni koʻtarib olib, ichkariga kirdi. A. Qodiriy,

Oʻtgan kunlar. ◆ Onasining lutf qilib aytgan soʻzlari Boburning hujradan olgan zavkini yana bir daraja oshirdi. P. Qodirov, «Yulduzli tunlar» .

8 Bir oz, ozgina, andak. ◆ Hoji shu ja-vobdan keyin oʻgʻlidan bir daraja konoat-landi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Bizyukorida yosh Xushroʻy bilan oʻkuvchini bir darajada tanishtirgan edik. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Anvar., yaxshigina forsixon va bir darajada arab tiliga oshna edi. A. Qodiriy, «Mexrobdan chayon» .

9 mat. Burchak va aylana yoyining oʻlchov birligi; toʻgʻri burchakning 90 dan bir yoki doiraning 360 dan bir boʻlagi; gradus. ◆ 70 darajali burchak.

10 fiz. Termometr, barometr va sh. k. oʻlchov asboblari shkalasidagi chiziqlar va raqamlar bilan belgilangan boʻlimlar hamda shu boʻlimlar ifodalaydigan harorat mikdori. ◆ Suv 100 darajada kaynaydi. Bugun sovu k 20 darajaga yetgan. Kasalning isit-masi 38 darajadan oshibdi. shshHarorat hozir kirk darajadan tushyapti. N. Safarov, «Olovli izlar» . ◆ Umuman bakteriya.. 160-180 daraja issikka chidaydi. "Fan va turmush" .

11 mat. Teng koʻpaytuvchilarning koʻ-paytmasi, bir sonning oʻzini oʻziga koʻpay-tirishdan olingan natija. ◆ Oʻnning ikkinchi darajasi yuz.

12 tlsh. Belgi-xususiyatning ortiq-kamligini ifodalovchi grammatik kategoriya, shakl. ◆ Sifat darajalari. Ozaytirma daraja. n ◆ “Daraja kategoriyasi " maqola-chasida sifat darajalari bosh daraja, orttirma daraja, ozaytirma daraja, deb uchga boʻlinadi. "OʻTA" .


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ДАРАЖА. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

daraja
1 уровень; степень; мера; ◆ bilim ~si уровень знаний; ◆ turmush ~si жизненный уровень; ◆ qoloqlarni ilgʻorlar ~siga koʻtarmoq подтягивать отстающих до уровня передовых; ◆ ~siga koʻtarilmoq достигать уровня (кого-чего-л.); ◆ bir ~ в некоторой степени, в известной мере; ◆ qay ~da насколько?, в какой степени?, в какой мере?; ◆ yoʻq ~da в незначительной степени; ◆ yoʻq ~ga keltirmoq свести на нет, свести к нулю; ◆ maʼlum ~da в известной степени, в некоторой степени; ◆ yetarli ~da в достаточной степени; в должной мере; ◆ soʻng ~da до последней степени; ◆ nihoyat ~da, ortiq ~da, gʻoyat ~da в высшей степени; весьма, крайне;
2 положение (общественное или служебное), сан, ранг; ◆ Har kim oʻz ~siga koʻra har vaqt oʻtiradigan oʻrniga qaror topdi (Ойбек, «Навоий») Все расселись по своим обычным местам, каждый в соответствии со своим положением;
3 уровень, высота;
4 степень, разряд; ◆ ilmiy ~ учёная степень; ◆ birinchi ~ Suvorov ordeni орден Суворова I степени;
5 мат. степень; ◆ ~ga koʻtarmoq возвышать в степень; ◆ ~ koʻrsatkichi 1) показатель степни; 2) деление (на шкале);
6 геогр., физ., мат. градус, деление; ◆ suv yuz ~da qaynaydi вода кипит при ста градусах; ◆ ~larga boʻlmoq градуировать; наносить деления; ◆ ~ kataklari геогр. градусная сетка;
7 ступень; ◆ ~-badaraja постепенно;
8 грам. степень; ◆ sifat ~lari степени сравнения прилагательных; chogʻishtirma (или qiyosiy) ◆ ~ сравнительная степень; ◆ orttirma ~ превосходная степень;
9 грам. залог; ◆ majhul ~ страдательный залог.