et

Vikilug‘at dan olingan
эт


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

et

Aytilishi

Etimologiyasi

ET goʻigg. E t - e t g a, shoʻrva - beshga (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot dastlab ät | et tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 366; Devon, I, 70), oʻsha davrlardayoq ä | ä unlisi e unlisiga almashgan (ДС, 186): ät | et > et.I ’qil-’(yordamchi soʻz). Suhbatimiz kechgacha davom e t d i. Qadimgi turkiy tilda ham ’qil-’ maʼnosini anglatib, mustaqil feʼl va yordamchi feʼl sifatida ishlatilgan bu soʻz asli ät— | et tarzida ta— laffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 313; ПДП, 366; Devon, II, 33), oʻsha davrlardayoq yo unlisi e unlisiga almashgan (DS 186): yot- | et— > et-.    '

ET- II q. ayt-
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 ayn. goʻsht 2, 3. ◆ Mol eti. Qoʻy eti. Xom et. Shaftoli eti. Eti kizil qovun. Na-siya yemang etni, kizartiradi betni. Maqol . m ◆ Siz mana shu pulga guzardan bir chorak et keltirib, shoʻrva kilib bersangiz! A. Qo-diriy, «Oʻtgan kunlar» .

2 Odamning badani; odam badanining yumshoqjoyi, mushaklari. ◆ Eti uvishmoq. Soʻz suyakdan, tayok etdan oʻtadi. Maqol . ◆ sht Qizlardan uch-toʻrttasi Nozikni taʼqib etdi va shart-shurt bir-birining yalangʻoch etiga urishib, shartak olishdilar. A. K .O-diriy, Mehrobdan chayon.

Bir parcha et Hali hech narsani bil-maydigan, yangi tugʻilgan chaqaloq haqida. ◆ Onajon! Bir parcha et edim, Sen qsh 1'ding odam. D. Fayziy. Bir qop et 1) juda semiz, turgan-bitgani goʻsht; 2) hech narsa qila olmaydi-gan, harakatsiz odam haqida. ◆ Umidsiz odam — bir kop et. Shukrullo, «Javohirlar san-digʻi» . Et bilan tirnoq Bir-biridan aj-ralmaydigan, oʻzaro juda bogʻliq. ◆ Teatr bilan dramaturgii et bilan tirnosho kiyos kshshsh mumkin. N. Safarov, «Olovli izlar» . Et oldirmok, Ozmoq. ◆ Onajonining ancha et oldirib koʻyganini koʻrgan oʻgʻli Hamidulla ham tunlari navbatchilik qilardi. M. Qoʻ-shoqov, «Katta xirmon jilgʻasi» . Et olmoq (yoki solmoq) Semirmoq. ◆ Jonivorlar men yoʻgʻim-da salkam oʻn kilodan et olibdi. S. Anorbo-yev, «Oqsoy» . ◆ Bular et solib, tanballashib kolishgan, ularni ishlashga majbur kilish kerak. A. Muxtor, «Tugʻilish» . Eti suyagiga (yoki ustuxoniga) yopishmoq Juda ozib ketmoq; suyagi chiqmoq. ◆ Bir necha kun ichida Nodir-jonning eti ustuxoniga yopishdi.. peshonasi-da ajinlar paydo boʻldi. A. Muhiddin, «Chap choʻntak» . ◆ Samovarchi eti suyagiga yopishgan.. gʻirt koʻsa odam edi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . Eti uzilmoq Qattiq qaltis yeyishdan mushaklari choʻzilib qolmoq. ◆ Kampir choʻn-kayib, oʻgʻlining oyogʻini koʻzdan kechirdi, asta ushlab koʻrdi — hartugul chikmagan ekan, eti uzilgan boʻlsa kerak. M. Osim, «Tilsiz guvoh» . Eti oʻlmoq 1) badani sezmaydigan boʻlib qolmoq; 2) odatlanib, koʻnikib qolmoq. ◆ Otaboy bunaka poʻpisalarni eshitaverib, eti oʻlib qolganidan, pisand kilmadi. S. Axmad, «Choʻl shamollari» . Etiga (yoki badaniga) suv yuqtirmaslik Oʻziga ran tegizmaslikka, oʻz izzat-hurmati, obroʻ-eʼtiborini saqlab qolishga harakat qilmoq. ◆ U etiga suv yuq-tirmaslikka urindi. J. Abdullaxonov, «Ioʻl» . Etidan tushmoq Ozmoq, etini yoʻqotmoq. ◆ Cholning koʻziga rangi oʻchib.. bir qavat etidan tushganday koʻrindi. "Sharq yulduzi" . Etini tashlamoq ayn. etidan tushmoq. ◆ Ming-boshi keluvchiga olayib qaradi.. Soli sovuq birdan ikki eshshk etini tailladi. M. Is-moiliy, «Fargʻona t» . o.


Sinonimlari

Antonimlari

ЭТ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ruscha ru

et
1 мясо; ◆ qoʻy ~i баранина; ◆ mol ~i говядина; ◆ xom ~ сырое мясо;
2 мякоть (фрукта, плода); ◆ ~i qalin qovun мясистая дыня;
3 тело; мускулы; ◆ ~im jimirlashdi у меня пошла дрожь по телу; у меня по телу мурашки забегали; ◆ ~i qochibdi или ◆  ~dan tushibdi он похудел, он исхудал, он отощал; ◆ ~i suyagiga yopishgan кожа да кости, исхудалый, худой, тощий; ◆ Samovarchi ... ~i suyagiga yopishgan ... gʻirt koʻsa odam edi (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Чайханщик ... был человеком тощим и совершенно безбородым; et uzilishi растяжение мускулов; ◆ ~ olmoq (или solmoq) поправляться; набирать вес; толстеть; жиреть; ◆ ~ tashlamoq худеть; терять вес; ◆ 

  • bir kuylak ~ очень толстый; // толстяк; ◆ bir parcha ~ крошка (грудной ребёнок); ◆ ~i sizniki, suyagi bizniki мясо ваше, кости наши (формула, произносившаяся до революции отцом ребёнка, отдаваемого в учение домулле, содержателю школы); ◆ ~i oʻlgan 1) потерявший чувствительность; анестезированный; 2) привычный, свыкшийся; ◆ ~i qotgan = ~i oʻlgan 2; ~ingni bir burdadan qilaman я тебе задам, я тебя проучу; ◆ ~ini (или ◆ ich ~ini ) yemoq сильно беспокоиться, терзаться.


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

Ot

et

goʻsht


Flag of Turkmenistan.svg Turkmancha (tk)

Ot

et

goʻsht


Flag of Tatarstan.svg Tatarcha (tt)

Ot

et

goʻsht


Flag of France.svg Fransuzcha (fr)

Hol

et

dan