joy

Oʻzbekcha (uz)

joy I

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

joy

Etimologiyasi

JOY Bu ot ПРСda [dja] va [djay] shakllarida (143), ТжРСda ҫoy shaklidan ҫo shakliga havola bilan (517, 516) keltirilgan; oʻzbek tiliga joy shaklida olingan boʻlib, 'ishgʻol kilinadigan yuza' maʼnosini anglatadi (OʻTIL, I, 284). Bu ot bilan oʻzbek tilida joyla- feʼli yasalgan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Forschadan - makon, manzil.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yer, yuza, fazo; oʻrin, makon. ◆ Zolimning joyi - jahannam. Maqol ◆ Bozor kupi boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay boʻsh edi. Sadriddin Ayniy, „Qullar“ ◆ Miltigʻini joyiga qoʻydi-yu.. kitob mutolaa qilib oʻtirgan Elmurod oldiga keldi. Shuhrat, „Shinelli yillar“ ◆ Otabek rahmat aytib, joyidan qoʻzgʻalmadi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
2. Maʼlum bir voqea-hodisa roʻy bergan yer; ish-harakat, jarayon oʻrni. ◆ Xizmat joyi. ◆ Avtobus toʻxtaydigan joy. ◆ Sidiqjon bolaligi oʻtgan.. tor koʻchalarni, qishloq, anhor boʻylarini, sigir boqqan joylarini borib koʻrdi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
3. Maʼlum bir narsa yoki ish-harakat uchun eng qulay, mos yer, oʻrin. ◆ Mutaxassislarni tanlash va joy-joyiga qoʻyish. ◆ Ogʻriq joyini topsa, olti oy qishlaydi. Maqol ◆ Bu yer hazilning joyi emas. Abdulla Qahhor, „Ogʻaynilar“
4. Yer yuzining, fazoning belgili, biror xususiyati bilan ajralib turadigan yeri, nuqtasi. ◆ Pastqam joy. ◆ Bahavo joy. ◆ Past-baland joylar. ◆ Tor joyda tomosha. Maqol ◆ Erta kuz jalasi togʻlik joylarga juda hafsala bilan quyar edi. Abdulla Qahhor, „Oltin yulduz“ ◆ Soʻqmoq katta yoʻlga tutashgan joydan bepoyon dala boshlanar edi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ Bu joydan boyning butun paxta dalasi koʻzga tashlanib turar edi. Oybek, „Tanlangan asarlar“
5. Geografik yoki maʼmuriy hudud; taraf, tomon, oʻlka; yurt. ◆ Bizning joylarda anor koʻp. ◆ Yoʻq, u [Elmurod] bu joylarni tushida ham, oʻngida ham koʻrgan emas. Pard Tursun, „Oʻqituvchi“ ◆ Bu joyni xalq qadim zamonlardan beri Kultepa deb atar edi. Sharof Rashidov, „Gʻoliblar“
6. Biror narsaning ayrim qismi, yeri, boʻlagi. ◆ Goʻshtning yogʻli joyi. ◆ Kosaning darz ketgan joyi. ◆ Ipning tugilgan joyi. ◆ Biror joying ogʻriydimi, Kumush? Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
7. Badiiy asar, musiqa va shu kabilarning biror kerakli, qiziqarli yeri, oʻrni. ◆ Abdishukur.. boyvachchaning qoʻlidan kitobni.. olib, kerakli joyini topdi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Baʼzan sevgan qizlaridan kelgan xatning qalbga borib tekkan joylarini bir-birlariga oʻqib berardilar. Shuhrat, „Shinelli yillar“
8. Gap, ish, xatti-harakat yoki belgilarning shaxsiy baho berish uchun asos, dastak boʻladigan yeri, oʻrni. ◆ Bu ishning hech qiyin joyi yoʻq. ◆ Mening qoʻrqadigan joyim yoʻq. ◆ Men sizga aytsam, qiyomatli oʻrtoqmiz-u, mendan xafa boʻlgan joyi bor. Asqad Muxtor, „Opa-singillar“
9. Yashash, hayot kechirish, yotish-turish uchun xizmat qiladigan yer; uy-joy, hovli-joy, boshpana. ◆ Joy olma, qoʻshni ol. Maqol ◆ Yoʻlchi biznikiga ishlagani kelgan, ishlasin. Puli yoʻq, joyi yoʻq.. xotinni nima qiladi. Oybek, „Tanlangan asarlar“
10. Oʻtirish yoki yotish uchun qilingan, solingan, toʻshalgan oʻrin; oʻrindiq. ◆ Vagonda beshta boʻsh joy qoldi. ◆ Bugungi seanslarga joy yoʻq. ◆ Hojimirsiroj avtobusda joy talashib, bolali bir xotin bilan aytishib qoldi. Abdulla Qahhor, „Yillar“ ◆ Xolida kichik qizi Ra’noni uyga yotqizib, eriga joy solgani ayvonga chiqdi. Ibrohim Rahim, „Chin muhabbat“
11. Meros sifatida qolgan, biror kimsaga tegishli yer-mulk, hovli-joy. ◆ "Rakat" mavzeida otadan qolgan uch tanob joy bor edi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Mana shu joylar burun Abduvaqqos degan bir eshonga qarashli ekan. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
12. Ish, xizmat, vazifa, oʻrin. ◆ U yaxshi joyda ishlaydi. ◆ Jonfigʻon.. xotiniga necha-necha tavba-tazarrular qilib, endi biron joyga kirib ishlashga.. soʻz beribdi. Abdulla Qahhor, „Jonfigʻon“
13. Oila, xonadon. ◆ Bir kun tuz ichgan joyga qirq kun salom ber. Maqol ◆ Iqbolingga koʻp yaxshi joydan qalliq chiqdi, bolam. Hammalari biram sipo, biram salobatli odamlar ekan. Parda Tursun, „Oʻqituvchi“

Gapni (yoki soʻzni) bir joyga qoʻymoq - q. gap 1.
Gap (yoki soʻz, fikr) bir joydan chiqdi - q. gap 1.
Joy qilmoq - yotish, oʻtirish uchun oʻrin hozirlamoq. ◆ U [Asrorqul] atrofga suv sepib, supaga joy qildi. Abdulla Qahhor, „Asror bobo“
Joyini topdi - s. t. 1) joyiga tushdi; 2) ishlatib, hazm qilib yuborildi, egalik boʻlib ketdi.
Joyiga keltirmoq (yoki qoʻymoq) - oʻrinlatmoq, oʻrniga qoʻymoq, tegishlicha ado etmoq, bajo keltirmoq. ◆ Hurmatini joyiga keltirmoq. ◆ [Muxlis:] Durust, hamma ishni joyiga qoʻydim. Qadrli mehmonlarimizning koʻngillariga putur yetmasa, bas. Ziyo Said, Nazir Safarov, „Tarix tilga kirdi“
Kutmagan (yoki kutilmagan) joyda - kutilmagan paytda, kutmagan holda. ◆ Boshlanishda anchayin hazilga oʻxshab koʻringan bu ginaxonlik kutilmagan joyda jiddiy bir tus olib ketdi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
Koʻngli joyiga tushmoq - q. koʻngil.
Koʻnglidan (yoki yuragidan, qalbidan) joy olmoq - koʻnglida qolmoq, yuragidan, qalbidan oʻrin olmoq: koʻnglida chuqur iz, asar qoldirmoq. ◆ Men xotinim bilan ancha yildan beri turib, undan koʻp yaxshiliklar koʻrganman, bu yaxshiliklarning har qaysisi koʻnglimdan alohida-alohida joy olgan. Abdulla Qahhor, „Oltin yulduz“
Oʻtirgani (yoki oʻzini qoʻygani) joy topolmay qolmoq - hayajondan, kutilmaganlikdan tipirchilab, nima qilarini bilmay qolmoq, sarosimaga tushmoq. ◆ Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. Uning kelishini eshitgandan beri nafrati qoʻzgʻab, oʻzini qoʻygani joy topolmay qoldi. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“
Oʻtqizgani joy topolmay qolmoq - juda katta hurmat bilan kutib olmoq. ◆ Oftob oyimni boʻlsa Oʻzbek oyim oʻtqizgani joy topolmas, "quda" soʻzi oʻrniga "singlim" deb xitob qilar, oshni ham uning raʼyini soʻramasdan buyurmas edi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
Hushini joyiga keltirmoq - kekkayib, oʻziga ishonib, haddidan oshib ketgan kishini tartibga chaqirib qoʻymoq.

Sinonimlari

o‘rin

joy II

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

joy

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

rvsh. shv. Bafurja, bamaylixotir; kech, keyin; aniq. ◆ Bugun ishga joyroq boraman. ◆ Dam olish kuni ertalab joyroq turishadi. ◆ Boʻlgan ishni joyroq gapirish kerak, toki haqiqat yuzaga chiqsin. Hamid Gʻulom, „Toshkentliklar“

Antonimlari

ЖОЙ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Nido

joy

Ruscha _ru

joy I
1 место;◆ ish ~i рабочее место; ◆ taksi toʻxtaydigan ~ место стоянки такси; ◆ uning tugʻilgan ~i место его рождения; ◆ xilvat ~ укромное место; ◆ ~ yoʻq места нет; мест нет; ◆ har ~, har ~da тут и там; местами; ◆ ~lardan kelgan vakillar делегаты с мест; ◆ ~ olmoq занимать место; ◆ borib-borib tangadek ~ni oladi загадка ходит много, а места занимает с монету (палка, посох); ◆ narsalarni ~-~iga qoʻyish kerak надо расставить вещи по местам;◆ kadrlarni ~-~ iga qoʻyish расстановка кадров;
2 место (должность); daromadli (или yogʻli) ◆ ~ доходное место; ◆ u yaxshi ~da ishlaydi он работает на хорошем месте;
3 место (в книге, пьесе, музыкальном произведении и т. п.); ◆ pyesaning eng oʻtkir ~i самое сильное место в пьесе;◆ bu kitobda qiziq ~lar koʻp в этой книге много интересных мест;
4 местность, место; ◆ ochiq ~ открытая местность; ◆ pastqam ~lar глухая местность; ◆ past-baland ~lar пересечённая местность; ◆ togʻliq ~lar горная местность;◆ bizning ~larda в наших краях; ◆ ~dan ~ning farqi bor место месту рознь;
5 постель; ◆ ~ solmoq, ~ qilmoq расстилать (что-л., напр. одеяло, палас и т. п. для сидения или лежания); ◆ ~ solib bolani yotqizmoq расстилать постель и укладывать ребёнка;
6 жилище, жильё; ◆ uy-~, hovli-~ дом, усадьба; ◆ uy-~ fondi жилищный фонд;
7 семья; ◆ u yaxshiroq, ~dan uylanmoqchi он собирается жениться на девушке из хорошей семьи; ◆ 

• undan qoʻrqadigan ~im yoʻq мне нечего его бояться; ◆ koʻngildan ~ olmoq западать в душу; ◆ ~ida в порядке, как надо, как полагается; ◆ hammasi ~ida всё в порядке; ◆ ishlaringiz ~ idami? всё ли у вас благополучно?; всё ли у вас в порядке?; ◆ dasturxon ~ida стол накрыт богато; ◆ bolaning fahmi ~ida мальчик смышлёный; ◆ es-hushing ~idami? ты в своём уме?; ◆ koʻngil ~ida emas душа не на месте; ◆ oʻzini qoʻygani ~ topolmay qolmoq не находить себе места (от волнения и т. п.); ◆ nozik ~ щекотливый вопрос.
  

joy II
(произносится несколько протяжно) позже (обычного); не спеша, не торопясь; ◆ bugun ishga ~roq boraman я сегодня пойду на работу несколько позже; ◆ bugun ~roq turdim я сегодня встал позже (позднее, чем обычно); поздненько я встал сегодня.

Inglizcha (en)

Ot

joy

xursandchilik, shodlik