nur

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

nur

Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

nur

Aytilishi

Etimologiyasi

a. yorugʻlik, yogʻdu

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 Yorugʻlik

manbaidan taralgan va ingichka tola koʻri-nishida tasavvur etiladigan ziyo, yogʻdu. ◆ Kuyosh nuri. Oy xira nur sochmoqda.

2 fiz. Musbat yoki manfiy zarralar, elektromagnit tebranishlar oqimi. ◆ Rentgen nurlari. Katod nurlari.

Nur kasalligi (yoki kasali) Radioaktiv nurlarning organizmga taʼsir etishidan yuzaga keladigan kasallik. ◆ Chernobil ava-riyasini bartaraf etishda ishtirok etgan koʻpchilik vatandoshlarimiz nur kasalligiga chalinmasliklari uchun profilaktika ish-lari amalga oshirildi. Gazetadan . ◆ Nati-jada yaponlarning bir qismi nur kasaliga mubtalo boʻlib qolgan. H. Hasanov, «Ekva-tordan oʻtganda» .

3 Umuman, yorugʻlik, ziyo; yorugʻlik ener-giyasi. ◆ Elektr nuri. n ◆ Baliq tirik suv bilan, Giyoh yashar nur bilan, Dengiz ravshan dur bilan, Inson erkin u bilan. Q. Muhammadiy .

4 koʻchma Haqiqat, baxt-saodat, erkin-lik, maʼrifat ramzi. ◆ Bilim nuri. n ◆ Koʻcha jangi boshlangandi. Zulmat bilan nur toʻq-nashgan, hayot-mamot urushi bormoqda. Sh. Toshmatov, «Erk qushi» .

Koʻz nuri Ardoqli, koʻz qorachigʻiday aziz kishi (asosan farzand haqida). ◆ U [ona] Gul-nor kabi sevikli qizini, koʻz nurini olovga otib, yana uning baxt va saodati toʻgʻrisida nasihat qilishi kerak. Oybek, «Tanlangan asarlar» . Koʻz nurini toʻkib Uzok, vaqt koʻz uz-may, kuchini ayamay, qunt bilan. ◆ Koʻz nurini toʻkib ishlamoq. Hyp alo (yoki ustiga) nur Yana ham yaxshi, koʻngildagidan ham aʼlo. ◆ Ixtiyor oʻzingizda, qutlayman desangiz aytib koʻring, xoʻp desa — nur alo nur. M. Ismoiliy, «Far-gʻona t» . o. Nuri diyda q. diyda.

5 Nur (erkaklar ismi).

Sinonimlari

Antonimlari

НУР. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

nur

Ruscha ru

nur
1 луч; // лучевой; ◆ oftob nurlari лучи солнца, солнечные лучи; ◆ nur sochmoq рассыпать лучи; ◆ oy xira nur sochmoqda луна тускло светит; ◆ Rentgen nurlari рентгеновские лучи; ◆ nur kasali лучевая болезнь (болезнь вызванная облучением);
2 прям. и перен. свет, сияние; ◆ Bekobod - nur va metall shahri Бекабад - город света и металла;◆ oy nuri лунный свет; ◆ nur chashmasi поэт. источник света; ◆ nuri diyda 1) свет очей, дорогой, любимый (ласковое обращение родителей к детям); ◆ ey nuri diydam, koʻzimning oqu qorasi! о, свет моих очей, зеница моего ока!; 2) перен. уст. пожалуйста, милости просим; Men sizlarga mehmon olib keldim. - Nuri diyda (Н. Сафаров, «Уйѓониш») Я привёл к вам гостя. - Пожалуйста, милости просим; ◆ nuri chashm свет очей, дорогой, любимый;
3 Нур (имя собств. мужское); ◆ 

  • koʻz nuri свет очей (о дорогом, человеке); ◆ nur alo (или ustiga) ◆ nur очень прекрасно, необыкновенно хорошо; отлично; ◆ koʻz nurini toʻkib не жалея сил, усидчиво.