oqmoq

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

oq-moq

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

OQ- ’nishab tomonga surunkasiga harakatlan-’ (suyuqlik haqida). Oldingdan o h h a n suvning hadri yoʻh (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl aq- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 118; ПДП, 359; Devon, I, 121; DS, 48); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: aq- > âq-.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Past tomonga qarab uzluksiz, surunkasiga harakat qilmoq, yurmoq (suyuq-lik haqida). ◆ Oldingdan oqqan suvning qadri yoʻq. Maqol . ■■ ◆ Qonqus tun boʻyi gʻazab bilan, alam bilan toʻlgʻanib oqdi. Oʻ. Hoshimov,

Qalbingga quloq sol. ◆ Filatovning bir qoʻli qon oqayotgan yelkasida, ikkinchi qoʻli pulemyot lentasida, boshi quyi solingan edi. A, «Qah-hor, Oltin yulduz» .

2 Tez-tez tommoq, birin-ketin yumala-moq (tomchilar haqida). ◆ [Qizning] Koʻzlari-dan oqqan tomchilar quyoshda injuday yonadi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Oshno doʻstining koʻzlaridan duv-duv yosh oqayotganini koʻrdi, xoʻrlandi.. M. M . Doʻst, Lolazor.

3 Suv oqimi bilan birga siljimoq, suz-moq. ◆ Krlganlardan bir qismi soyning oʻrta-siga yetmasdan qaytishga majbur boʻldi. Ikki kishi oqib ketayozdi. A. Qahhor, «Oltin yulduz» .

4 Quyilib kelmoq; oʻtmoq. ◆ Oʻtkazgichlardan elektr toki oqa boiiadi.

5 koʻchma Kelib, tushib turmoq. ◆ Konve-iyerlardan don oqadi. n ◆ Xona ichiga quyosh-ning iliq yorqin ipagi jimgina oqdi. Oybek, «Navoiy» .

Oqib kelmoq Muntazam kelib, tushib, yetishib turmoq. ◆ Arzimas amalini, oqibkelib turgan harom-xarish pullarini deb, jufti halolidan kechgan kimsani nima deb atash kerak?! M. M . Doʻst, Yombi.

6 Jarayon tarzida, koʻplashib biror to-monga yurmoq, oʻtmoq. ◆ Otliqlar Oqmachit qiri tomon oqib borardi. T. Ashurov, «Oq ot» . ◆ Ertalabdan boshlab qishloq aholisi maktab tomon oqdi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» .

7 Toʻkilmoq, osilib tushmoq. ◆ Ikki at-rofda paxtasining choʻgʻi qochgan dalalar goh choʻp boʻlib gʻoʻzapoyasi qolgan, goh paxtasi egatlarga oqib tushgan paykallar bilan almashinadi. M. Mansurov, «Yombi» .

8 koʻchma Oʻtmoq, kechmoq. ◆ Hayot bir ma-romda, bir izda oqa boshladi. S. Abduqahhor, «Koʻzlar» . ◆ Yillar oqar yillarni yuvib, Taq-diriga tan berarhavas. A. Sher, «Qadimgi kuy» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ОҚМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

oqmoq
1 течь, протекать; oqib chiqmoq вытекать; oqib kelmoq притекать; приплывать; oqib ketmoq утекать; уплывать; уноситься течением; oqib yotmoq растекаться, разливаться; быть залитым (водой); oqib tushmoq стекать; uni koʻrgan boʻlsam, koʻzim oqib tushsin разг. если я его видел, пусть глаза мой вытекут; лопни мои глаза, если я его видел; erib oqmoq растаять и растечься;
2 перен. двигаться (в каком-л. направлении); протекать (о времени, процессе, состоянии); Ertalabdan boshlab qishloq, aholisi maktab tomon oqdi (П. Турсун, «Ўќитувчи») С утра население кишлака потекло в сторону школы; hayot bir maromda, bir izda oqa boshladi (С. Абдуќаћћор, «Кўзлар») Жизнь начала протекать монотонно, в одном русле.