Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

pul

Aytilishi

Etimologiyasi

PUL Bu ot asli yunoncha boʻlib, 'tiyin' maʼnosini anglatadi (Andoza:ССТТН,1,322), shu maʼnosi bilan fors, tojik tillariga, ulardan oʻzbek tiliga olingan (G1RS, 98: ТжРС, 312; OʻTIL, I, 606). Keyinchadik bu ot 'maʼlum qiymat belgilanib, metadl va qogʻozdan maxsus shaklda tayyorlanib, olish, sotishda ishlatiladigan muomala birligi' maʼnosini anglatish uchun ishlatilgan. Bu otdan oʻzbek tilida pulla- feʼli yasalgan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Forschadan پول - pul, aqcha; baliq tangasi.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi I

Oldi-sotdi yoki toʻlov muomalalarida narx, baho, qiymat oʻlchovi boʻlgan metall yoki qogʻoz belgi; aqcha. ◆ Qogʻoz pul. ◆ Tanga pul. ◆ Naqd pul. ◆ Pul maydalamoq. ◆ Pul boʻlsa, changalda shoʻrva. Maqol ◆ Puli kuygan qalampir chaynar. Maqol ◆ Sidiqjon.. kechki payt koʻchaga chiqmoqchi boʻlgan edi, Anzirat xola, uning puli yoʻqligini bilganday, soch oldirgani pul berdi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ Yoʻlkiraga pulimiz, piyoda qaytishga ilojimiz boʻlmaganidan qolib ketdik. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“ ◆ [Sanavbar Xayrinisoga:] Sizga ham gapiraman, pul uchun imoni va qizini sotadigan otamga ham gapiraveraman. Hamza, „Tuhmatchilar jazosi“
Pul boʻlmoq - pulga almashinmoq, sotilmoq. ◆ Narsa sotsang, pul boʻladi, Erta-indin kul boʻladi. Maqol
Pul qilmoq - 1) pul hisobiga bermoq, sotmoq, pullamoq. ◆ Uyni bezashdan boshqa narsaga yaramaydigan asboblarni yigʻishtirdim, barini sotib pul qildim. Oybek, „Tanlangan asarlar“ 2) ishlab yoki boshqa yoʻl bilan pulni qoʻlga kiritmoq, pul toʻplamoq.
Pul(ning) qadrsizlanishi - q. inflyatsiya. ◆ Pulning qadrsizlanishi surʼatlari muntazam ravishda va izchillik bilan pasayib bormoqda. Gazetadan
Sarmoya, mablagʻ. ◆ Qurilishga pul ajratmoq. ◆ Pulchi? Pul ham tugʻadi. Juda koʻp tugʻadi, tez tugʻadi, ayniqsa, bu zamonda pul sertuxum boʻlib ketgan. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Nuqul pul va foyda ketidan quvsak-da, ammo odamlarimiz ruhan qashshoq boʻlib qolishsa, bunday jamiyatning hech kimga keragi yoʻq. Gazetadan
s. t. Ish haqi; maosh. ◆ Qorovul puli. ◆ Bugun pul oladigan kunimiz.
esk. Baʼzi yerlarda yarim tiyinga, baʼzi yerlarda bir tiyinga teng boʻlgan pul oʻlchov birligi va shu qiymatdagi mayda pulning oʻzi. ◆ Narx bilib kelgan bolaga yigirma pul berib, orqasi kuymaganini olish sharti bilan nonga yubordi. Abdulla Qodiriy, „Mehrobdan chayon“ ◆ Yiqitgan bolalarga ikki puldan sovrin berib tomosha qilib yotgan ikki boyning biri shu - Niyozmat hoji boʻlib, hajdan yangi kelgan yillari edi. Abdulla Qahhor, „Sarob“
Bir (yoki ikki, uch) pul - 1) bir yoki ikki, uch tiyin. ◆ Bir pul berib yigʻlatdim, ming pul berib tindirdim. Maqol 2) hech narsaga arzimaydigan, ahamiyatsiz, bir tiyinga ham qimmat. ◆ Bu gaplar unga bir pul. ◆ Hamma unga bir pul. ◆ Joʻraboyev Yusufiyning dalillarini bir pul qiladigan maqola yozibdi. Sharof Rashidov, „Boʻrondan kuchli“ ◆ Turdi gʻilay olti yillik toat-ibodatini bir pul qildi. A. Koʻchimov, „Halqa“
Afgʻonistonning asosiy pul birligi - afgʻoniyning yuzdan bir ulushiga teng mayda pul, tanga.
Pulga chaqmoq - q. chaqmoq I.
Pulni pul bilan oʻynamoq - dagʻl. mehnat qilmay osonlik bilan pul topib, bebiliska sarf qilmoq, uncha-muncha pulni nazarga olmaslik.
Pulining sassigʻiga yotolmaydi - s. t. Juda boy, puldor odam haqida aytiladigan ibora.

Sinonimlari

yarmoq, aqcha.

Antonimlari

Etimologiyasi II

Forschadan - koʻprik

Maʼnosi II

esk. kt. ayn. koʻprik.
Puli sirot - q. sirot.

ПУЛ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Tillarda

pul

Tuvacha: акша
Uygʻurcha: پۇل
Xakascha: ахча

Ruscha _ru

pul I
1 деньга; ◆ naqd pul наличные деньги; ◆ mol naqd pulga sotiladi товар продаётся за наличные деньги, за наличный расчёт; ◆ bu narsa pulga kelgan эта вещь стоит денег (т. е. не даром досталась); ◆ pul qilmoq 1) копить деньги; делать (наживать) деньги; 2) сбывать, продавать (что-л.); ◆ pul ishlamoq зарабатывать деньги; ◆ pul yigʻmoq копить, накапливать деньги; ◆ pulni omonat kassada saqlamoq хранить деньги в сберегательной кассе; ◆ pul boʻldi - kul boʻldi погов. (букв. превратилось в деньги, значит превратилось в золу) что продано, то пропало; ◆ pulni pul bilan oʻynaydi (букв. он играет на деньги деньгами) у него всегда много денег; он человек денежный; у него денег куры не клюют; pulning sassigʻiga yotolmaydi (букв. от денежного зловония он не может лежать) у него денег куры не клюют; ◆ puli bor имущий; богач; ◆ puli yoʻq неимущий; бедняк; ◆ pul boʻlsa, changalda shoʻrva посл. (букв. при деньгах и на вилах суп сваришь) с деньгами можно всё сделать; ◆ pul zamburning nishini qaytarar посл. деньги и жало шмеля отвратят (остановят); ◆ puli borning yuzi bor посл. у имущего и авторитет; ◆ puli borlar yoʻrgʻa-yoʻrgʻa, puli yoʻqlar zoʻrgʻa-zoʻrgʻa посл. имущие иноходью (скачут), а неимущие кое-как (плетутся);
2 грош, самая мелкая монета; ◆ bir pul обл. полкопейки; ◆ uch pul копейка; ◆ toʻqqiz pul три копейки; ◆ bu narsa bir pulga qimmat (или arzimaydi) эта вещь ни гроша нестоит; этой вещи грош цена; ◆ uning butun harakatlari bir pul boʻldi все его старания (хлопоты) пошли насмарку.

pul II
уст. книжн. ◆ = koʻprik; puli sirot см. sirot.

Ozarbayjoncha (az)

Ot

pul

Etimologiya

Dan ozarbayjoncha پول (pūl).

Datcha (da)

Feʻl

pul

Inglizcha (en)

Ot

pul

Anagram

PLU

Qrim-tatarcha (crh)

Ot

pul

Turlanish

Turlash dan pul

nominative	pul
genitive	pulnıñ
dative	pulğa
accusative	pulnı
locative	pulda
ablative	puldan

Niderlandcha (nl)

Talaffuz

Audio (fayl)

Ot

pul (koʻplik pulen, kichkina pulje, kichkina koʻplik puljes)

Volaypukcha (vo)

Ot

pul